Państwowy Instytut Geologiczny

Państwowy Instytut Badawczy

Jaskinie Polski


Dane szczegółowe jaskini


Nazwa Żwirowa Dziura Niżnia
Inne nazwy
Nr inwentarzowy T.D-09.06
Region Tatry
Współrzędne WGS84 λ: 19°52′09,77″, φ: 49°14′55,13″
Gmina Kościelisko (gm. wiejska)
Powiat tatrzański
Województwo małopolskie
Właściciel terenu Skarb Państwa | Tatrzański Park Narodowy
Podstawa ochrony
Ekspozycja otworu SW
Pozostałe otwory
Wysokość bezwzględna [m n.p.m.] 1244,20
Wysokość względna [m] 247
Głębokość [m]
Przewyższenie [m]
Deniwelacja [m] 0
Długość [m]
w tym szacowane [m]
12
Rozciągłość horyzontalna [m]
Położenie geograficzne Na prawym orograficznie zboczu Doliny Kościeliskiej, pod granią Organów.
Opis drogi dojścia do otworu
Schronisko znajduje się na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego – dojście i zwiedzanie jest możliwe tylko po uzyskaniu zezwolenia Dyrekcji Parku. Z dna Doliny Kościeliskiej czarnym szlakiem wiodącym do południowego otworu Jaskini Mroźnej podchodzimy na platformę przed otworem tej jaskini. Stąd żlebem w górę w prawo koło otworu Jaskini Zimnej i dalej żlebem aż pod skalny mur zamykający żleb. Tu wspinamy się w lewo w górę na porośnięty smrekami skalny próg (trudno). Znad progu trawersujemy w lewo niewyraźną percią po półce wyprowadzającej obok otworu Żwirowej Dziury Wyżniej i Schronu pomiędzy Żwirowymi Dziurami do dużego (ok. 10 m wysokości), szczelinowego otworu Żwirowej Dziury Niżniej. Dojście trudne, eksponowane (przydatna lina), zwiedzanie bez trudności.
Opis jaskini

Trójkątny, szeroki na 2 m otwór prowadzi do szczelinowego korytarza. Po dwóch metrach korytarz jest przedzielony poziomą warstwą scementowanego namuliska, tworzącą „fałszywą podłogę”. Powyżej tej „podłogi” biegnie wymyty w namulisku krótki, poziomy korytarzyk, kończący się ślepo po około 4 m. Poniżej tego korytarzyka znajduje się dolny, nieco krótszy korytarzyk również wymyty w namulisku i ślepo zakończony.

Schronisko powstało na pionowej, tektonicznej szczelinie o przebiegu SW-NE w obrębie wapieni malmo-neokomu jednostki Organów (seria wierchowa, płaszczowina Czerwonych Wierchów). Pierwotna szczelina korytarza w trakcie swej ewolucji krasowej została wypełniona całkowicie gruzowo-piaszczystym namuliskiem, w którym następnie zostały wypłukane korytarzyki obecnie istniejącego schroniska. Namulisko było badane przez Wójcika (1960b, 1966a), wymieniającego schronisko pod nazwą „Żwirowa Dziura Wyżnia”, pod którą kryją się zapewne także pozostałe dwa schroniska występujące obok omawianego obiektu - Żwirowa Dziura Niżnia i Schronisko pomiędzy Żwirowymi Dziurami. Natomiast omawiana przez Wójcika we wspomnianych pracach (1960b, 1966a) „Żwirowa Dziura” jest znaną od lat 30-tych Jaskinią Krwawego Nosa T.D-08.18 (którą to nazwę podaje Wójcik (1960b) w nawiasie obok stosowanej przez siebie nazwy „Żwirowa Dziura”). Wszystkie trzy występujące obok siebie obiekty należy w związku z powyższym uznać jako opisywaną przez Wójcika „Żwirową Dziurę Wyżnią” i przypisać im tą samą genezę (dawny przepływ podziemny Potoku Kościeliskiego) i plioceński wiek związany z zaklasyfikowaniem „Żwirowej Dziury Wyżniej” do VII piętra jaskiń tatrzańskich (Wójcik 1960b, 1966a).

Światło sięga do końca, schronisko jest suche. Roślinność przyotworową stanowią trawy i mchy. Fauna nie była obserwowana.

Historia badań

Osady, genezę i wiek badał Wójcik 1950b, 1966a.

Historia eksploracji

Schronisko po raz pierwszy wymienia Wójcik (1960b), choć zapewne było znane znacznie wcześniej. W swoich pracach (1960b, 1966a) podaje on bardzo schematyczną lokalizację dwóch obiektów w tej okolicy pod nazwami „Żwirowa Dziura” i „Żwirowa Dziura Wyżnia”. Jak wspomniano powyżej pod nazwą „Żwirowa Dziura Wyżnia” (Wójcik 1960b, 1966a) w rzeczywistości kryją się trzy niewielkie schroniska, którym nadano nazwy odpowiednio do ich rozmieszczenia w pionie.

Historia dokumentacji

Lokalizacja schroniska została wykonana ciągiem azymutalno-taśmowym w ramach inwentaryzacji jaskiń tatrzańskich OW PTPNoZ w dniu 8 lipca 1975 r. przez J. Grodzickiego przy współpracy M. Kropiwnickiej, M. Małek i E. Winiarskiego. Dokumentację sporządził 13 lipca 1976 r. J. Grodzicki przy współpracy M. Radomyskiej. Pomiary wykonano taśmą parcianą i busolą geologiczną Meridian. Dane zaktualizowała I. Luty (2009).
Plan opracował J. Grodzicki.

Zniszczona, niedostępna lub nieodnaleziona Nie
Literatura
Wójcik, Z. 1960b (osady, schematyczna lokalizacja); Wójcik, Z. 1966a (osady); Kropiwnicka, M., Burkacki, M. 1976 (wzmianka o udokumentowaniu); Gradziński, R. i in. 1985a (dane morfometryczne, lokalizacja na mapie); Jaskinie TPN 1993b (plan i opis inwentarzowy).
Materialy archiwalne
Autorzy opracowania Jerzy Grodzicki
Redakcja Jerzy Grodzicki
Stan na rok 2010
Grafika, zdjęcia Podgląd grafiki plan i przekrój
Nazwa: Autor: Data wprowadzenia:
Zdjęcie