Państwowy Instytut Geologiczny

Państwowy Instytut Badawczy

Jaskinie Polski


Dane szczegółowe jaskini


Nazwa Jaskinia Zwolińskiego
Inne nazwy Grotka Zwolińskiego
Nr inwentarzowy T.D-16.14
Region Tatry
Współrzędne WGS84 λ: 19°58′38,20″, φ: 49°15′04,20″
Gmina Zakopane (gm. miejska)
Powiat tatrzański
Województwo małopolskie
Właściciel terenu Skarb Państwa | Tatrzański Park Narodowy
Podstawa ochrony
Ekspozycja otworu NE
Pozostałe otwory
Wysokość bezwzględna [m n.p.m.] 1314
Wysokość względna [m] 80
Głębokość [m] 19,50
Przewyższenie [m] 14,70
Deniwelacja [m] 34,20
Długość [m]
w tym szacowane [m]
301,50
Rozciągłość horyzontalna [m]
Położenie geograficzne Na lewym orograficznie zboczu Doliny Kasprowej, we wschodnim stoku Myślenickich Turni.
Opis drogi dojścia do otworu
Jaskinia znajduje się na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego – dojście i zwiedzanie jest możliwe tylko po uzyskaniu zezwolenia Dyrekcji Parku. Dojście prowadzi z Kuźnic zielonym szlakiem prowadzącym przez Myślenickie Turnie na Kasprowy Wierch. Szlak prowadzi początkowo dnem Doliny Bystrej, a następnie jej wschodnim odgałęzieniem Doliną Kasprową. Mijając po lewej stronie Polane Kasprową szlak zaczyna wznosić się stromo na wał moreny czołowej. Obchodzi najwyższe spiętrzenie wału po lewej orograficznie stronie. Szlakiem dochodzimy do miejsca, gdzie w bezpośrednim jego sąsiedztwie napotykamy ciąg zagłębień krasowych, reprodukowanych w lodowcowych osadach czwartorzędowych. Jest to już górna część moreny, za linią grzbietową wału. Las świerkowy w tym miejscu zanika, a przed nami otwiera się wolna od lasu przestrzeń, powstała w wyniku zamierania drzewostanu. Po przejściu szlakiem około 100 m (przed ponownym wejściem szlaku w las – stan 2013), schodzimy z niego kierując się w prawo ku zachodowi. Dalej idziemy prosto w górę. Po lewej mijamy obszerny lej. Utrzymując kierunek, po przejściu około 50 m pomiędzy powalonymi drzewami, podchodzimy stromo przez gęsty las bez wyraźnej ścieżki. Pokonujemy około 40 m różnicy wzniesień. W miarę zdobywania wysokości naszym oczom ukazuje się pas kilkunastometrowych skałek wapiennych. Obecnie są one słabo widoczne ze szlaku. Otwór jaskini znajduje się w najbliżej położonej części tych skał, po lewej stronie.
Opis jaskini

Otwór o wymiarach około 1,0x0,5 m jest częściowo myty i znajduje się we wnęce skalnej. Do wnętrza jaskini prowadzi niski, stromy korytarzyk o szerokości około 2 m. Spąg pokrywa gruby rumosz wapienny. Korytarz w miarę obniżania się zmniejsza swoją średnicę, w dolnej części tworząc wąski przełaz z okresowo występującą wodą. Pokonując zwężenie dostajemy się do Salki Odkrywców. Pierwsza komora utworzona jest na przecięciu dwóch wyraźnych pęknięć o przebiegu SE–NW i N–S. Pierwsze z nich napotykamy zaraz po przejściu przełazu. Drugie pęknięcie pokrywa się z kierunkiem rozwinięcia komory.
Południowa część salki przechodzi w krótki korytarzyk wznoszący się ku górze. Po około 3 m dochodzimy do bocznego, krótkiego i poziomego korytarza, po około 2 m zapełnionego namuliskiem po strop. Za tym odgałęzieniem korytarzyk wznosi się i po kilku metrach przechodzi w niedostępne zwężenie. Wyraźnie widać, iż najwyżej położona część tego kanału ma swój początek w wąskich szczelinach przy powierzchni terenu.
Wracamy do Salki Odkrywców. W jej spągu, w południowej części, otwiera się wąska studzienka utworzona na pęknięciu o przebiegu SE–NW, pękniecie to jest równoległe do pierwszego, które minęliśmy wcześniej podczas przejścia przez przełaz z okresowo występującą wodą. Szczelinowa studzienka o głębokości około 10 m prowadzi do dalszej części jaskini. Uchodzi ona do obszernego meandra, opadającego z południa. W tym miejscu meander zmienia kierunek na SE–NW i gwałtownie się zwęża do szerokości 0,5 m. Dalej, już jako ciasna, meandrująca szczelina, sprowadza około 6 m w dół do niedostępnego zwężenia. Spąg meandra wypełnia rumosz skał wapiennych. Ciąg ten jest logicznym miejscem ujścia wód ze wstępnej części jaskini i doprowadza do jednego z dwóch dotychczas poznanych, najniższych punktów jaskini.
Wracamy meandrem pod studzienkę. Idziemy dalej meandrem ku S, wspinając się około 1,5 m nad dużymi głazami wklinowanymi w meander. Korytarz po około 5 m doprowadza nas do Salki Sokołów, która powstała na skrzyżowaniu dwóch szczelin. Dochodzą tu dwa ciągi biegnące z południowego wschodu i przecinają Salkę Sokołów biegnąc dalej w kierunku północno-zachodnim. Są to dwa niezależne chodniki, mające swój początek w zboczu Doliny Kasprowej, podchodząc do powierzchni terenu stosunkowo blisko siebie, na co wskazują wykonane pomiary.
Zwiedzanie rozpoczynamy od ciągu północno-wschodniego, który prowadzi do Sali pod Moreną. Niskim przełazem przedostajemy się do niewielkiej salki o wysokości około 3,5 m, rozwiniętej na pęknięciu SE–NW. Dalej mytym chodnikiem o wymiarach 1,5x2 m po około 10 m dochodzimy do ciasnego zwężenia. Spąg w tym miejscu pokrywa namulisko i okresowo tworzy się na nim płytka kałuża. Po przejściu zwężenia stajemy w wysokim na około 3,5 m korytarzu rozwiniętym na szczelinie SE–NW. Po kilku metrach korytarz obniża się do około 1 m, tworząc kolejny przełaz. Za nim stajemy w obszernej komorze o wymiarach około 5x8 m i wysokości około 3 m. Jest to Salka pod Moreną. Spąg południowo zachodniej części salki pokrywa namulisko ilaste, na które zsypuje się gruby gruz skał krystalicznych, o średnicy ziaren powyżej 20 cm. W południowej części komora przechodzi w obszerny korytarzyk, przecięty pod kątem prostym szerokim pęknięciem, również wypełnionym gruzem skał krystalicznych. Korytarz wznosi się ku zaklinowanym głazom krystalicznym. Spąg pokrywa strome usypisko gruzu skał krystalicznych, sugerujące istnienie w tym miejscu dawnego otworu jaskini. W tym miejscu korytarz się kończy.
Wracamy do Salki Sokołów. W górze salki ku SE odchodzi stary, wypełniony częściowo gliną, freatyczny korytarz, o owalnym przekroju. Jest to Suchy Korytarz, współcześnie rozcięty jest przez Salkę Sokołów. W stropie i na przeciwległej ścianie salki widoczne są nadal ślady jego pierwotnego przebiegu. Ta kontynuacja korytarza stromo opada, po przejściu Salki Sokołów gwałtownie skręca pod kątem prostym w kierunku SW (patrz opis w dalszej części).
Suchy Korytarz początkowo wznosi się stromo, wypełniony jest osadami ilastymi. Po kilkunastu metrach ciąg ten staje się poziomy, a następnie skręca pod kątem prostym, po czym powraca do swojego wcześniejszego przebiegu, tworząc kolano. W tym miejscu, na przedłużeniu głównego korytarza rozwinął się krótki korytarzyk zakończony małym, bezodpływowym jeziorkiem. Jest to stary ciąg, współcześnie wypełniony spoistymi osadami.
Od tego miejsca spąg pokrywa rumosz wapienny. Ciąg główny biegnie dalej i po kilku metrach zwęża się, przechodząc w ciasne szczeliny. Pomiędzy zaklinowanymi wantami przedostajemy się wąskim przełazem do poprzecznego korytarza rozwiniętego na pęknięciu NE–SW. Korytarz o szerokości około 1 m ma charakter rozmytej szczeliny. Spąg w jego NE części wypełnia zsypujący się rumosz, w którym przeważają skały krystaliczne. W końcowej części korytarz ma charakter zawaliskowy. Ciąg ten zapewne podchodzi blisko powierzchni, jednak jego nie ewidentna kontynuacja utrudnia wyznaczenie miejsca, w którym łączy się z powierzchnią, tworząc dawny otwór. Prawdopodobnie Suchy Korytarz i korytarz biegnący z Sali pod Moreną, łączyły się w przeszłości, tworząc dawne otwory (lub jeden?) jaskini.
Współcześnie oba otwory wypełnione są grubym materiałem morenowym, w którym przeważającą część stanowią skały krystaliczne. Znalezione szczątki kostne (dużego saka) w bezpośrednim sąsiedztwie wsypujących się z powierzchni skał krystalicznych wskazują, iż ta część jaskini połączona była z powierzchnią obszernym korytarzem.
Wracamy do Salki Sokołów. W kierunku SW odchodzą tu dwa ciągi. Pierwszy jest wspomnianą już kontynuacją Suchego Korytarza. Rozpoczyna się około 1,6 m nad spągiem. Drugi jest zapewne późniejszą kontynuacją obu ciągów biegnących z pod moreny. Oba korytarze łączą się po kilku metrach w miejscu wyraźnego pęknięcia, na którym utworzyła się niewielka komora. W SW części komora ta przechodzi w niedostępne szczeliny z zaklinowanymi w spągu dużymi fragmentami odspojonego stropu. W części północnej otwiera się niski przełaz.
Po przejściu przełazu stajemy w drugiej komorze. Podobnie jak w poprzedniej spotykamy tu złomy grubych fragmentów skały odspojonej od stropu. Obie komory mają charakter zawaliskowy. Obie w swojej południowej części kończą się niedostępnymi szczelinami.
Do drugiej komory od północnego wschodu dochodzi myty, freatyczny kanał, który kontynuuje się ku NW, prowadząc do dalszej części jaskini. Aby dostać się do tego ciągu należy pokonać próg o wysokości około 3,5m. Zapoczątkowuje on nowy poziom ciągów, nawiązujących wysokością względną do Suchego Korytarza.
Po pokonaniu progu, stajemy w freatycznej, owalnej rurze o średnicy 1,7 m. Jej spąg rozcina charakterystyczna, wadyczna szczelina. Po około 5 m korytarz gwałtownie zmienia charakter. W spągu napotykamy głęboką na 15 m studzienkę, a sam korytarz zmienia na krótko kierunek i przybiera formę obszernego chodnika o charakterze zawaliskowym. Z kierunku południowego dochodzi w tym miejscu stromo wznoszący się, równoległy do freatycznej rury, ciąg o charakterze zawaliskowym. Kończy się on niedostępną szczeliną podobnie jak leżące pod nim zawaliskowe salki.
Wracamy do studzienki. Ma ona charakter szczelinowy, głębokość 15 m i wymiary 1x1,5 m. Kontynuuje się ona ciasnym, szczelinowym, pionowo rozwiniętym ciągiem, biegnącym ku północy. W dolnej części tworzy on niewielką salkę, z której po zaklinowanych wantach schodzimy stromym, 3 m progiem do Syfonu Okresowego. W okresie letnim może osiągać on głębokość 1–1,5 m. Ciąg pionowy kończy się w tym miejscu. Jest to najniższy znany punkt jaskini.
Wracamy nad studzienkę do głównego korytarza. Za opisanym już zawaliskowym odcinkiem ma on wysokość 3–4 m. Po 5 m ciąg o dotychczasowym przebiegu SE–NW skręca gwałtownie, dalej rozwijając się już na pęknięciu NE–SW. Od tego miejsca wysoki szczelinowy korytarz o spągu pokrytym grubymi złomami wapiennymi nosi nazwę Cichy Korytarz. Jego przedłużenie w kierunku NE przechodzi w komin o wysokości około 12 m, dochodzimy do niego pokonując stromo wznoszący się krótki, niski korytarzyk. Spąg pokrywa tu gruby rumosz wapienny (jest to zapewne młodszy fragment jaskini, powstały w okresie formowania się ciągów pionowych o charakterze wadycznym).
Cichy Korytarz jest najbardziej obszerny z dotychczas poznanych ciągów jaskini. Jego rozwinięcie nawiązuje do przebiegu korytarzy NE–SW, znajdujących się w centralnej części jaskini. Korytarz pokrywają autochtoniczne osady w formie grubego rumoszu odspojonego od stropu. Zachodnią część korytarza tworzy rozszerzenie, w którym spoczywa charakterystyczny głaz będący również fragmentem stropu. Ciąg kontynuuje się jeszcze około 5 m stopniowo się obniżając. Ściany nabierają wyraźnie wymytego charakteru. Korytarz zamyka stary, zamulony syfon. Spąg pokrywa namulisko ilaste z widocznymi śladami erozji spowodowanej okresowym przepływem wody, która wpływa do ciasnego zwężenia pod stropem.
Dwa metry przed końcem Cichego Korytarza od północy otwiera się niewielka, myta rura o średnicy 0,7 m. Tworzy ona pętle freatyczną dla zamulonego syfonu. Kanał skręca na zachód nawiązując do przebiegu głównego chodnika. Rura po 2 m za kolankiem opada, zmniejszając swoją średnicę do stopnia uniemożliwiającego dalsze przejście. Z uwagi na okresowy przepływ wody w zamulonym syfonie, można spodziewać się dalszej kontynuacji starego piętra w kierunku zachodnim lub południowo zachodnim. Prawdopodobnie Cichy Korytarz zasilany był przez wody spływające z kierunku południowo-zachodniego, czyli obszaru współczesnej Doliny Goryczkowej. Ten kierunek przepływu charakterystyczny jest dla starszych korytarzy. Młodsze rozmycia starych korytarzy wskazują już na kierunek zasilania, wschodni i południowo wschodni. Obszar ten pokrywa się z górną częścią współczesnej Doliny Kasprowej.
Jaskinia rozwinęła się w wapieniach malmoneokomu (seria wierchowa, fałd Giewontu). Główne korytarze powstały na szczelinach o kierunku NW–SE i NE–SW. Stanowi system krzyżujących się korytarzy o charakterze szczelinowym. Formy występujące w części z nich świadczą o powstawaniu w warunkach freatycznych. W późniejszym okresie uległy one przemodelowaniu w warunkach wadycznych. Południowo-zachodnia część ma charakter zawaliskowy. Jaskinię przecina kilka pionowych szczelin, na których utworzyły się słabo rozmyte studzienki, łączące dwa poziomy korytarzy.
W strefie przyotworowej występuje gleba próchnicza wymieszana z kamieniami. Korytarze jaskini pokrywają osady piaszczysto-ilaste o pochodzeniu allochtonicznym oraz gruz wapienny pochodzenia autochtonicznego. W południowo-wschodniej części napotykamy bloki granitognejsów, pochodzących prawdopodobnie z osadów morenowych znajdujących się na powierzchni terenu. Zasięg ich występowania jest ograniczony, a znaczne rozmiary i ostrokrawędziste kształty wskazują na krótki transport. Mniejsze głaziki granitognejsów i drobnych frakcji żwirów krystalicznych napotykamy również w dalszych partiach jaskini. Osady chemiczne występują w formie polew naciekowych, grzybków i drobnych stalaktytów. Bardziej okazałe formy nacieków nie występują. Badań osadów dotychczas nie prowadzono.
Jaskinia jest wilgotna, ma statyczny mikroklimat. Światło sięga około 4 m w głąb.
Woda wpływająca współcześnie do jaskini, pochodzi bezpośrednio z nadległej warstwy gruntu i dostaje się do wnętrza systemem szczelin. Poznane ciągi stanowią osuszone górne piętro większego systemu kanałów odprowadzających wodę pod Myślenickimi Turniami w kierunku zachodnim. Współcześnie woda stojąca występuje w formie niewielkich kałuż, a jej największe nagromadzenie napotykamy w Syfonie Okresowym. Jej obecność związana jest ściśle z opadami deszczu w okresie letnim oraz roztopami w okresie wiosennym. Jedyny ciek okresowy występuje w końcowym zachodnim odcinku Cichego Korytarza.
Wg dokumentacji I. Luty (Jaskinie TPN 2004) w otworze występuje bujna roślinność kwiatowa, paprocie, mchy i porosty.
Stwierdziła ona także występowanie trogloksenicznych owadów, ślimaków, a także ślady rysia.

Historia badań
Historia eksploracji

Opisywana grota „z silnym przeciągiem”, dawniej prawie całkowicie zamknięta namuliskiem, zaintrygowała S. Zwolińskiego już na przełomie lat dwudziestych i trzydziestych dwudziestego wieku. Podczas wycieczki z dnia 13 czerwca 1932 r. z M. Pawlikowskim i S. Radkiewiczem zapisał, że „warta rozkopania w przyszłości”. 14 września 1933 r. upewnił się, że „wieje istotnie” i w dniach 27 i 28 września przystąpił do rozkopywania przy udziale K. Niechaja, Paciorka i dwóch robotników. Akcję zakończono po dotarciu do ciasnych tunelików. Zwoliński sporządził odręczny plan groty (opublikowany w 1993). Bliscy mu towarzysze wypraw odwiedzali tą jaskinię jeszcze długo lecz po latach uległa zapomnieniu. Być może należy ją identyfikować z Dziurą nad Doliną wymienioną przez Gradzińskiego i in. (1985). Podczas prac nad inwentaryzacją jaskiń tatrzańskich prowadzonych przez PTPNoZ, kilkakrotnie usiłowano odnaleźć opisywany obiekt, lecz bez rezultatu. Uczestniczący w tych pracach E. Winiarski stwierdził w końcu, że z pewnością zasypano grotę podczas prac przy budowie kolejki na Kasprowy Wierch.

W dniu 1 czerwca 2002 r. udało się odnaleźć jaskinię I. Luty, która sporządziła wówczas jej dokumentację przy współpracy M. Kapełuś.

Na jaskinię ponownie zwrócił uwagę K. Dudziński w sierpniu 2012 roku, podczas penetracji leżących nieopodal lejów krasowych. W jednym z nich natknął się na warstwę zalegającego lodu, co wskazywało na połączenie z systemem próżni krasowych, które w tym rejonie nie były rozpoznane. Ponieważ przedostanie się do jaskiń przez lód i warstwę granitowego rumoszu w leju było mało realne, prace eksploracyjne skierowane zostały do leżącej nieopodal Grotki Zwolińskiego. Po kilku akcjach eksploracyjnych przeprowadzonych we wrześniu 2012 w dniu 29 września udało się przedostać za wąski przełaz do Salki Odkrywców. Z powodu braku liny i innego sprzętu eksploracja zakończyła się w połowie studni opadającej z Salki Odkrywców. W trakcie kolejnej akcji rozpoznany został cały główny ciąg jaskini wraz z bocznymi korytarzami. W eksploracji jaskini udział wzięli: G. Majernickova, T. Majernickova, P. Imrich, J. Psotka (Speleoklub Saris), J. Smoll (Cervene Vrchy), J. Jasuwienas, K. Dudziński (SG Sokół Zakopane, Speleoklub Tatrzański).

Historia dokumentacji

Pierwszą dokumentację jaskini pn. "Grotka Zwolińskiego opublikowała I. Luty w t. 11 inwentarza Jaskinie TPN (2004).  

W dniach 2 i 14 kwietnia 2013 roku zostały wykonane pomiary całej jaskini przez zespół: P. Załubska, K. Dudziński, Z. Tabaczyński, A. Zaleski. Na ich podstawie został sporządzony plan i przekrój jaskini w skali 1:500.

Plan opracowali K. Dudziński i Z. Tabaczyński

Zniszczona, niedostępna lub nieodnaleziona Nie
Literatura
Gradziński R. i in. 1985 (wymienia na liście jaskiń obiekt o nazwie Dziura nad Doliną, lecz lokalizuje w innym miejscu; być może dotyczy opisywanej groty); Zwoliński S 1993 (opis eksploracji i groty bez nazwy, szkic planu); Jaskinie TPN 2004 (plan i opis inwentarzowy pn. Grotka Zwolińskiego); Jaskinie TPN 2016 (nowy, zaktualizowany o odkrycia w ostatnich latachplan i opis inwentarzowy).
Materialy archiwalne
Autorzy opracowania Zbigniew Tabaczyński, Krzysztof Dudziński
Redakcja Jerzy Grodzicki
Stan na rok 2013
Grafika, zdjęcia Podgląd grafiki otwór Podgląd grafiki plan Podgląd grafiki przekrój
Nazwa: Autor: Data wprowadzenia:
Zdjęcie