Państwowy Instytut Geologiczny

Państwowy Instytut Badawczy

Jaskinie Polski


Dane szczegółowe jaskini


Nazwa Dziura nad Jaskinią Raptawicką I
Inne nazwy Psia Budka
Nr inwentarzowy T.E-08.14
Region Tatry
Współrzędne WGS84 λ: 19°51′43,35″, φ: 49°14′21,43″
Gmina Kościelisko (gm. wiejska)
Powiat tatrzański
Województwo małopolskie
Właściciel terenu Skarb Państwa | Tatrzański Park Narodowy
Podstawa ochrony
Ekspozycja otworu SE
Pozostałe otwory
Wysokość bezwzględna [m n.p.m.] 1157
Wysokość względna [m] 127
Głębokość [m] 1,50
Przewyższenie [m] 1,20
Deniwelacja [m] 2,70
Długość [m]
w tym szacowane [m]
43
Rozciągłość horyzontalna [m]
Położenie geograficzne Dolina Kościeliska, na lewym orograficznie zboczu Doliny Kościeliskiej, w Raptawickiej Turni.
Opis drogi dojścia do otworu
Jaskinia znajduje się na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego – dojście i zwiedzanie jest możliwe tylko po uzyskaniu zezwolenia Dyrekcji Parku. Czarnym szlakiem, odchodzącym za drugim ku S mostkiem od Hali Pisanej, idziemy na prawo, aż pod ubezpieczony łańcuchami próg skalny, który wiedzie do otworu Jaskini Raptawickiej. Stąd pod skałami na lewo (ku W) około 25 m, wspinamy się następnie (łatwo) skalno-trawiastym progiem na trawiasty upłaz. Tam, pod ścianą ograniczającą ten upłaz od SW, odnajdujemy otwór Dziury nad Jaskinią Raptawicką II oraz otwór małej nyży. Około 10 m ku N, nieco na prawo, pod ścianą, leży otwór Dziury nad Jaskinią Raptawicką I, widoczny dopiero z bliska. Dojście i zwiedzanie łatwe, miejscami ciasno.
Opis jaskini

Otwór jaskini jest szeroki na około 2 m, położony nad stromym upłazem, pod okapem. Tuż za nim leży duża wanta. Tu następuje rozdwojenie. Na prawo, ku NE, biegnie 10-metrowy ciąg. Na początku korytarz o szerokości 0,9 m i dnie pokrytym sporymi głazami opada nieco, przechodzi następnie w wysoką na około 2,5 m szczelinę, która rozszerza się w mała komórkę (1,8x2,5x2,5 m), z wielką wantą na dnie. Stąd ciąg wznosi się, jest coraz ciaśniejszy, niższy, w końcu zamyka go zawalisko.

Wracamy do wanty przy otworze. Na lewo (ku SW) opadający nieco korytarz, o dnie zasłanym głazami, doprowadza po około 5 m do sali (2,8x8,3x5 m), rozwiniętej na szczelinie o kierunku N-S, zasłanej dużymi głazami. Przy ujściu do sali jest wanta tworząca mały prożek. W SW części sali znajdujemy niski otwór ciasnego ciągu, wiodącego ku W. Ciąg ten ma ponad 14 m długości. Już po 2 m jest ciasny przełaz (0,4x0,7 m), za nim następuje stopniowe rozszerzenie korytarza, który przechodzi we wznoszącą się szczelinę o przekroju trójkątnym (1,1x2 m), nierównych ścianach i dnie zasłanym gruzem oraz wantami, które utrudniają przejście. Ciąg staje się coraz ciaśniejszy i zakończony jest ślepo.

Jaskinia rozwinęła się w wapieniach malmo-neokomu autochtonicznej serii wierchowej. Stanowi jeden z fragmentów podziemnych przepływów Potoku Kościeliskiego. Korytarze jaskini predysponowane są szczelinami o przebiegu SW-NE i W-E; sala ma charakter zawaliskowy i rozwinięta jest na szczelinie N-S. Namulisko tworzy głównie wapienny gruz autochtoniczny, duże wanty oraz glina. Na osadach znaleziono odchody nietoperzy. Wójcik (1966a) podaje profil osadów w wykonanym przez siebie przekopie. Pod obtoczonymi głazami wapienia znajdują się osady ilaste zmieszane ze żwirowo-piaszczystym rumowiskiem rzecznym oraz kośćmi niedźwiedzi jaskiniowych. Autor ten sugeruje, iż materiał kostny został wymieszany z osadem w górnym würmie, a następnie pokryty zawaliskiem.

Światło sięga do komórki w NE ciągu oraz do sali, która w głębi jest ciemna. Jaskinia jest wilgotna, przewiewu zwykle nie wyczuwa się.Kowalski 1953 podaje, że w czasie halnego wiatru da się wyczuć wyraźny przeciąg od zawaliska końcowego w ciągu NE.

W otworze występuje skąpa roślinność kwiatowa oraz porosty. Faunę reprezentują owady i nietoperze. Kowalski 1955a wymienia gatunek Stenophylax permistus (Mc Lachlan), nie precyzując w której z Dziur nad Raptawicką został znaleziony.

Historia badań

Wójcik (1960a,b, 1966a) zbadał namulisko – próby są przechowywane w Muzeum Ziemi PAN w Warszawie.

Historia eksploracji

Jaskinia znana była już w XIX wieku. Pawlikowski (1887) napisał o niej, że jest ciasną jamą długą na 18 m. Plan i opis inwentarzowy datowany na 1.06.1952 r. opublikował Kowalski (1953a). W innej pracy (1955a) podał on wyniki badań fauny dotyczące prawdopodobnie tej jaskini. W 1967 r. zespół speleologów belgijskich i polskich wykonał analizy wody i powietrza (Kobyłecki, 1968).

Historia dokumentacji

W ramach inwentaryzacji jaskiń tatrzańskich OW PTPNoZ pomiary lokalizacyjne położenia otworu przeprowadził w lipcu 1975 r. J. Grodzicki przy współpracy M. Burkackiego, K. Krystyniaka i P. Żarskiego. W dniu 11.09.2008 r. I. Luty przy współpracy P. Burkackiego sporządziła nową dokumentację jaskini, wykonała też fotografie. Pomiary przeprowadzono używając busoli Suunto i taśmy mierniczej. Zaktualizowała I. Luty (2009).
Plan opracowała I. Luty.

Zniszczona, niedostępna lub nieodnaleziona Nie
Literatura
Pawlikowski, J. 1887 (wzmianka); Kowalski, K. 1953a (plan i opis), 1955a (fauna); Wójcik, Z. 1960a,b, 1966a (osady); Kobyłecki, A. 1968 (informacja o badaniach wody i powietrza); TATRY POLSKIE 1984 (lokalizacja na mapie); Gradziński, R. i in. 1985a (dane morfometryczne, lokalizacja na mapie); Jaskinie TPN, 1993a (plan i opis inwentarzowy).
Materialy archiwalne
Autorzy opracowania Izabella Luty
Redakcja Jerzy Grodzicki
Stan na rok 2013
Grafika, zdjęcia Podgląd grafiki plan
Nazwa: Autor: Data wprowadzenia:
Zdjęcie