Państwowy Instytut Geologiczny

Państwowy Instytut Badawczy

Jaskinie Polski


Dane szczegółowe jaskini


Nazwa Wnęka na Grzędzie
Inne nazwy Szczelina na Grzędzie Wyżnia ?
Nr inwentarzowy T.E-08.55
Region Tatry
Współrzędne WGS84 λ: 19°51′23,03″, φ: 49°14′29,90″
Gmina Kościelisko (gm. wiejska)
Powiat tatrzański
Województwo małopolskie
Właściciel terenu Skarb Państwa | Tatrzański Park Narodowy
Podstawa ochrony
Ekspozycja otworu NE
Pozostałe otwory
Wysokość bezwzględna [m n.p.m.] 1280
Wysokość względna [m] 200
Głębokość [m] 1,30
Przewyższenie [m]
Deniwelacja [m] 1,30
Długość [m]
w tym szacowane [m]
7
Rozciągłość horyzontalna [m]
Położenie geograficzne W lewym orograficznie stoku Doliny Kościeliskiej, w grzędzie ograniczającej od NW Głębowiec (żleb wcięty w prawym orograficznie zboczu Żlebu Żeleźniak).
Opis drogi dojścia do otworu
Obiekt znajduje się na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego – dojście i zwiedzanie jest możliwe tylko po uzyskaniu zezwolenia Dyrekcji Parku. Z Doliny Kościeliskiej skręcamy za pierwszym mostkiem powyżej Polany Pisanej na prawo i trawersujemy zbocze niewyraźną percią do dna Żlebu Żeleźniak. Dalej idziemy w górę tego żlebu około 300 m, następnie skręcamy na lewo, pod skałki widoczne w zachodnim ograniczeniu bocznego żlebu zwanego Głębowcem (jest to drugi licząc od dołu żleb, przy czym pierwszy jest mniej wyraźny, bez muru skalnego na dole). Głębowcem podchodzimy stromo ponad 150 m do malowniczej Żeleźniakowej Bramy. Powyżej bramy skręcamy na prawo do góry i pokonujemy strome, lesiste zbocze grzędy. Nie dochodząc do jej kulminacji wznosimy się wzdłuż niewielkich skałek rwącej się grańki (nieco poniżej), po wschodniej stronie grzędy. Po kilkudziesięciu metrach dostrzegamy u podnóża małej skałki otwór Szczeliny na Grzędzie T.E-08.54. Idziemy zboczem grzędy dalej do góry sto kilkadziesiąt metrów i odnajdujemy poszukiwaną wnękę w małej skałce, około 10–15 m poniżej kulminacji grzędy. Dojście i zwiedzanie bez trudności.
Opis jaskini

Obszerny otwór, wyznaczony linią okapu nad szczeliną w skałce, prowadzi do płytkiej (1,6 m) wnęki rozdzielonej na dwie części stromym prożkiem skalnym o wysokości 1,3 m. W głębi widać dwa trójkątne otwory rozwinięte na wspomnianej szczelinie: dolny, położony pod prożkiem, ma 0,3 m szerokości i 0,4 m wysokości, górny – nad prożkiem, ma 0,4 m szerokości i 1,4 m wysokości. Prowadzą one do dwóch krótkich, ciasnych, ślepo zakończonych korytarzyków. Korytarzyki biegną w głąb szczeliny poziomo, jeden nad drugim.

Szczelina powstała w wapieniach malmo-neokomu wierchowej serii paraautochtonicznej. Jej ściany są gładkie, nieco zwietrzałe. Dno wnęki buduje gleba i gruz wapienny, w korytarzykach – żółty osad gliniasty z okruchami wapienia.

Szczelina jest sucha, bez przewiewu. Światło sięga do końca. We wnęce występują rośliny kwiatowe, paprocie, mchy, a na ścianach widać porosty. Faunę reprezentują owady.

Historia badań
Historia eksploracji

Opisywany obiekt był znany od dawna. Na SE ściance wnęki widać wyryte znaki: skrzyżowany kilof i młot lub sierp i młot (?). Wnękę znał też W.W. Wiśniewski, który w latach 1975–76 poszukiwał jaskiń w rejonie Żeleźniaka. W wykazie jaskiń masywu Kominiarskiego Wierchu (Wiśniewski, 1988) wymienia on dla tego rejonu Szczelinę na Grzędzie Wyżnią, a w innej pracy (Wiśniewski, 1992b) – Wnękę na Grzędzie (ze znakami naskalnymi). Nie jest pewne czy nie chodzi tu o ten sam obiekt.

Historia dokumentacji

Podczas prac nad inwentaryzacją jaskiń tatrzańskich prowadzonych przez PTPNoZ, dokumentację szczeliny sporządziła I. Luty przy współpracy J. Łabęckiej w dniu 9 września 2003 r. Pomiary wykonano przy użyciu busoli i klizymetru Silva oraz taśmy parcianej. Dane zaktualizowała I. Luty (2009).
Plan opracowała I. Luty.

Zniszczona, niedostępna lub nieodnaleziona Nie
Literatura
Wiśniewski, W.W. 1988 (wymienia w wykazie jaskiń Kominiarskiego Wierchu, podaje niektóre orientacyjne dane morfometryczne pod nazwą Szczelina na Grzędzie Wyżnia; może dotyczyć opisywanego obiektu); Wiśniewski, W.W. 1992b (wymienia jedynie nazwę: Wnęka na Grzędzie i opis znaków naskalnych); Jaskinie TPN 2004 (plan i opis inwentarzowy).
Materialy archiwalne
Autorzy opracowania Izabella Luty
Redakcja Jerzy Grodzicki
Stan na rok 2010
Grafika, zdjęcia Podgląd grafiki plan
Nazwa: Autor: Data wprowadzenia:
Zdjęcie