Państwowy Instytut Geologiczny

Państwowy Instytut Badawczy

Jaskinie Polski


Dane szczegółowe jaskini


Nazwa Studnia za Murem
Inne nazwy nad Murem, pod Murem
Nr inwentarzowy T.E-11.13
Region Tatry
Współrzędne WGS84 λ: 19°54′02,58″, φ: 49°14′25,46″
Gmina Kościelisko (gm. wiejska)
Powiat tatrzański
Województwo małopolskie
Właściciel terenu Skarb Państwa | Tatrzański Park Narodowy
Podstawa ochrony
Ekspozycja otworu ku górze
Pozostałe otwory
Wysokość bezwzględna [m n.p.m.] 1555
Wysokość względna [m] 210
Głębokość [m] 43
Przewyższenie [m]
Deniwelacja [m] 43
Długość [m]
w tym szacowane [m]
122
Rozciągłość horyzontalna [m]
Położenie geograficzne Dolina Miętusia, na lewym orograficznie zboczu Wielkiej Świstówki, w prawej połaci ściany Kazalnicy Miętusiej, na prawo od górnej części wybitnego komina przecinającego w dole tę ścianę (znajduje się w nim otwór Studni w Kazalnicy T.E-11.12).
Opis drogi dojścia do otworu
Jaskinia znajduje się na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego – dojście i zwiedzanie jest możliwe tylko po uzyskaniu zezwolenia Dyrekcji Parku. Z dna Doliny Miętusiej idziemy żlebem aż do kotła Małej Świstówki. Stąd trawersujemy niewyraźną ścieżką w kierunku Wielkiej Świstówki do charakterystycznej przełączki pod stokami Dziurawego, położoną w pobliżu Piwnicy Miętusiej T.E-11.01.Dalej idziemy mylną, częściowo zarośniętą percią, wiodącą płytkim, trawiastym żlebem nieco na prawo do góry. Nie dochodząc do ścian skręcamy na lewo i trawersujemy zbocze ku E, a następnie w dogodnym miejscu podchodzimy wprost pod ściany Dziurawej Baszty. Trawersem pod ścianami omijamy najwybitniejszy żleb między Dziurawą Basztą a Harnasiowymi Czubami i dalej (około 40 m za nim) docieramy do charakterystycznej półki – zachodu nad stromym, trawiastym stokiem – prowadzącej za występ skały. Stąd wspinamy się kilkadziesiąt metrów (I–II) trawiastym, płytkim żlebem z małymi, skalnymi progami aż do niewielkiego kociołka. Dalej perć wiedzie na lewo nad Dziurawymi Turniczkami do tzw. IV półki w Twardych Spadach (czwartej licząc od góry), trawersuje kolejny kociołek i grzędę łączącą lewą z Dziurawych Turniczek z Twardą Ścianą. Następnie ścieżka opada i uchodzi w bardzo wąski eksponowany zachód około 70-metrowej długości, wyprowadzający do otworu Studni za Murem. Opisane dojście jest częściowo eksponowane i bardzo mylące lecz łatwe (I – II). Krótsza i znacznie trudniejsza droga prowadzi Ślepym Żlebem wprost od dołu do IV półki w Twardych Spadach (V, A0). Można też wspiąć się wprost do otworu z dna Wielkiej Świstówki (VI, A0 – drogą pokonaną przez K. Guzka i A. Kamińskiego). Opisane warianty dojścia – z wyjątkiem ostatniego – zaznaczone są na szkicu. Zwiedzanie wymaga sprzętu wspinaczkowego.
Opis jaskini

Otwór jaskini o wymiarach 4x2 m, owalnego kształtu, myty, wcina się w skalną ścianę opadającą do Wielkiej Świstówki. Jego zachodnie ograniczenie jest dobrze widoczne z jej dna w postaci czarnego prostokąta. Studnię oddziela od powierzchni cienka, skalna ściana – stąd też pochodzi nazwa jaskini. Wprost z otworu zjeżdżamy 15 m na pokryte grubą warstwą śniegu dno. Wokół ścian utworzyła się szczelina brzeżna z licznymi wykapkami, osiągającymi do 3 m głębokości. Dno studni opada stromo ku zachodowi, do ciasnego przełazu w śniegu i lodzie, który doprowadza do wąskiego, meandrującego korytarza. Prowadzi on do rozszerzenia, z którego na lewo, wprost w górę poprzez 12-metrowy próg można się wspiąć do ciasnego korytarza, zawracającego w kierunku studni wejściowej i kończącego się bardzo ciasną szczeliną, za którą widać dzienne światło. Jest to prawdopodobnie okno w studni wejściowej.

Meandrujący korytarz, który opuściliśmy u podstawy 12-metrowego progu, doprowadza do wysokiej szczeliny, której dolną częścią docieramy nad 7-metrowy próg. Schodzimy do niewielkiej salki pod progiem, a następnie stromym korytarzem poprzez niewielkie prożki (suche marmity) docieramy nad małe jeziorko (o głębokości około 0,5 m), kończące tą odnogę jaskini.

Wracamy do szczeliny za meandrującym korytarzem. Jej górną częścią, poprzez zacisk przedostajemy się do wąskiego lecz wysokiego ciągu, z głazami zablokowanymi na różnej wysokości, który kończy się zaciskiem w lewej ścianie. Za nim docieramy nad 10-metrową ciasną studnię, rozwiniętą na pochyłej szczelinie. Dno studni opada ku południowi i po kilku metrach przechodzi w zamuloną, niedostępną szczelinę.

Jaskinia powstała na szczelinach tektonicznych w obrębie wapieni dolomitycznych triasu środkowego jednostki Organów (seria wierchowa, fałd Czerwonych Wierchów). Studnia wejściowa i znaczna część korytarzy ma myty charakter. Ściany są kruche, zwietrzałe, miejscami widać na nich zagłębienia wirowe, a w najniższych partiach występują marmity.

W jaskini występują nacieki grzybkowe, szczególnie dobrze rozwinięte w korytarzu z marmitami. Tu występuje również mleko wapienne. Namulisko tworzy ostrokrawędzisty gruz wapienny oraz dobrze obtoczony materiał allochtoniczny. Na dnie końcowej studni zalega piaszczysta glina z nagromadzaniem kości nietoperzy.

Światło dzienne dociera kilka metrów za przełaz prowadzący z dna studni wejściowej do meandrującego korytarza, wyczuwa się silny przewiew. Zwykle jaskinia jest sucha, jedyny stały zbiornik wody stanowi jeziorko w końcowej części górnego ciągu. Strefa wymarzania sięga do studzienek za I zaciskiem. Przez cały rok na dnie studni wejściowej zalega śnieg, a głębiej lód.

Nielicznie reprezentowana roślinność kwiatowa występuje na półce przy otworze. Ściany studni wejściowej pokrywają glony, mchy i porosty.

W jaskini obserwowano nietoperze oraz szczątki owadów. Podczas prac dokumentacyjnych w 1971 r. w studni wejściowej znaleziono stare gniazdo orła. Z. Bocheński (1974) informuje o znalezieniu przez K. Kowalskiego na powierzchni osadu prawie kompletnego mostka kruka (Corvus corax).

Historia badań
Historia eksploracji

Jaskinię odkryli w czerwcu 1961 r. J. Danysz i B. Łazarska z STJ Kraków. M. Rutkowski (1971) podaje, że podczas obozu poszukiwawczego Speleoklubu Warszawskiego PTTK w sierpniu 1971 r. W. Przybyszewski pokonał zacisk w bocznym korytarzu i odkrył za nim około 50 m nowych, rozwiniętych pionowo partii jaskini (prożek Wichuja i Suche Marmity).  W. Przybyszewski i M. Rutkowski dokonali pomiaru przy pomocy busoli Freiberg i taśmy parcianej.

Historia dokumentacji

Plan i opis opublikował M. Rutkowski (1972a). Obserwacje uzupełniające zebrała w lipcu 1983 r. I. Luty przy współpracy A. Sadowskiej. Dane zaktualizowała I. Luty (2009).
Plan wg M. Rutkowskiego (1972a), uzupełniony i zmieniony przez I. Luty.

Zniszczona, niedostępna lub nieodnaleziona Nie
Literatura
Wójcik, Z. 1966a (lokalizacja na szkicu pod nazwą Nad Murem, dane wysokościowe pod nazwą Pod Murem); Rutkowski, M. 1971 (wzmianka o eksploracji i dokumentacji jaskini); Rutkowski, M. 1972a (plan i opis inwentarzowy); Kozik, A. 1972a (podaje długość pod nazwą Pod Murem); Bocheński, Z. 1974 (fauna czwartorzędowa); Borowiec, W. i in. 1977, 1978 (dane morfometryczne); Wójcik, Z. 1978c (wzmianka); TATRY POLSKIE 1984 (lokalizacja na mapie bez nazwy); Gradziński, R. i in. 1985a (dane morfometryczne); Kardaś, R. M. 1985f (dane morfometryczne, historyczne, lokalizacja); Kardaś, R. M. 1989 (dane morfometryczne, lokalizacja na szkicach); Jaskinie TPN 1996 (plan i opis inwentarzowy).
Materialy archiwalne
Autorzy opracowania Izabella Luty
Redakcja Jerzy Grodzicki
Stan na rok 2013
Grafika, zdjęcia Podgląd grafiki plan
Nazwa: Autor: Data wprowadzenia:
Zdjęcie