Państwowy Instytut Geologiczny

Państwowy Instytut Badawczy

Jaskinie Polski


Dane szczegółowe jaskini


Nazwa Jaskinia Mała Zaruskiego
Inne nazwy Łomiska, Jaskinia Kozia, Dziura nad Strzelistą
Nr inwentarzowy T.E-12.22
Region Tatry
Współrzędne WGS84 λ: 19°55′09,94″, φ: 49°14′39,73″
Gmina Kościelisko (gm. wiejska)
Powiat tatrzański
Województwo małopolskie
Właściciel terenu Skarb Państwa | Tatrzański Park Narodowy
Podstawa ochrony
Ekspozycja otworu W
Pozostałe otwory
Wysokość bezwzględna [m n.p.m.] 1773,20
Wysokość względna [m] 505
Głębokość [m]
Przewyższenie [m] 4
Deniwelacja [m] 4
Długość [m]
w tym szacowane [m]
11
Rozciągłość horyzontalna [m]
Położenie geograficzne W lewym orograficznie zboczu Doliny Małej Łąki, w zachodnim stoku Wielkiej Turni, około 70 m poniżej jej szczytu.
Opis drogi dojścia do otworu
Jaskinia znajduje się na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego – dojście i zwiedzanie jest możliwe tylko po uzyskaniu zezwolenia Dyrekcji Parku. Z Przysłopu Miętusiego niebiesko znakowanym szlakiem podchodzimy nad Kobylarzowy Żleb, następnie trawersujemy ku SE Czerwony Grzbiet, aż do Źródła Ratusz. Schodzimy stąd żlebem opadającym nieco na prawo, pod zachodnie stoki ramienia Wielkiej Turni, następnie trawersujemy wprost do widocznego z daleka otworu. Znajduje się on u podnóża podszczytowych skałek Wielkiej Turni, niedaleko jej północnych zerw. Dojście i zwiedzanie bez trudności.
Opis jaskini

Otwór jest obszerny, ma 3 m szerokości i 4,5 m wysokości. Za nim prowadzi stromo do góry wysoki korytarz (komora). Po 6 m staje się on prawie poziomy, lecz niższy i węższy. Kilka metrów dalej następuje gwałtowne zwężenie korytarza, za którym można przecisnąć się jeszcze 1,5 m, do zakończenia szczeliny.

Schronisko powstało w wapieniach malmu wierchowej jednostki Organów (fałd Czerwonych Wierchów) na szczelinie 101°/68°S. Ściany i strop są zwietrzałe. Na północnej, pochylonej ścianie rozwinęły się rynienki krasowe. Namulisko stanowi rumosz wapienny i duże wanty oberwane ze stropu, a także odchody kozic. Do zwężenia korytarza występuje też gleba.

Wilgotność i przewiew zależą od warunków atmosferycznych. Światło dociera do końca.

Roślinność kwiatowa rozwija się bujnie do 6 m od okapu otworu, dalej reprezentowana jest skromniej. W całym schronisku występują mchy, wątrobowce i porosty. Faunę reprezentują owady i ślimaki. W latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych obserwowano wielokrotnie, że nocuje tu duże stado kozic (34–42 sztuki), wypasające się zwykle w okolicach Wielkiej Turni i w Kotlinach. Później kozice zniknęły stąd, a w 1998 r. w schronisku znaleziono odzież i inne ślady biwakowania pozostawione prawdopodobnie przez kłusowników.

Historia badań
Historia eksploracji

Schronisko mogło być znane M. Zaruskiemu, który przeszukiwał te okolice w 1912 r. podczas akcji TOPR po A. Szystowską. Mniejsze groty pomijał on jednak w swoich opisach „gdyż nie przedstawiają one większego interesu” (Zaruski 1923). W dniu 8 lipca 1959 r. schronisko zwiedzili grotołazi zakopiańscy (członkowie Koła Zakopiańskiego KW): W.Habil, M. Kruczek i S.Wójcik. w sprawozdaniu z tej akcji, uważanej przez nich za odkrywczą, S. Wójcik podał, że odkrywcy nadali nowemu obiektowi nazwę Jaskinia Mała Zaruskiego. Pod taką nazwą wzmiankę o odkryciu zamieścił [Krygowski] x.y. (1961). Natomiast Habil (1961) opublikował opis położenia i groty, wraz ze szkicem sytuacyjnym, pod nazwą Złomiska. Nieco później używano też nazwy Jaskinia Kozia, ze względu na częste przebywanie w niej kozic (informacja ustna Z. Wójcika).

Historia dokumentacji

Podczas prac nad inwentaryzacją jaskiń tatrzańskich OW PTPNoZ dokumentację schroniska oraz pomiary sytuacyjno-wysokościowe położenia otworu metodą ciągu busolowego sporządziła w dniu 15 sierpnia 1979 r. I. Luty przy współpracy J. Miastkowskiego. Pomiary przeprowadzono za pomocą busoli geologicznej Meridian i taśmy parcianej. Dane sytuacyjno-wysokościowe położenia otworu podano na podstawie pomiarów wykonanych w dniu 16 sierpnia 1981 r. przez Zespół Koła Naukowego Geodetów Górniczych AGH pod kierownictwem W. Borowca. Dane zaktualizowała I. Luty (2009).
Plan opracowała I. Luty.

Zniszczona, niedostępna lub nieodnaleziona Nie
Literatura
[Krygowski, W.] x.y. 1961 (wzmianka o „odkryciu” pod nazwą Mała Zaruskiego); Habil,W. 1961 (opis i szkic położenia oraz jaskini pod nazwą Złomiska); Wójcik, Z. 1966a (niektóre dane morfometryczne, błędna lokalizacja na mapkach, prawdopodobnie jako Łomiska lub Dziura nad Strzelistą); Wójcik, Z. 1968 (lokalizacja na mapce prawdopodobnie jako Łomiska lub Dziura nad Strzelistą); Borowiec, W. i in. 1977,1878 (dane morfometryczne, prawdopodobnie występuje w spisie dwukrotnie: jako Złomiska i Dziura nad Strzelistą); Luty, I. 1982b (informacja o pomiarach sytuacyjno wysokościowych); Gradziński, R. i in. 1985a (dane morfometryczne, orientacyjna lokalizacja na mapie; prawdopodobnie występuje w spisie dwukrotnie: jako Złomiska i Dziura nad Strzelistą); Luty, I. 1988 (nowe dane morfometryczne, lokalizacja na mapie i szkicu ściany, dane historyczne); Jaskinie TPN 2000 (plan, przekrój i opis inwentarzowy).
Materialy archiwalne
Wójcik, S. 1959 - sprawozdanie (wzmianka o odkryciu pod nazwą Jaskinia Mała Zaruskiego); Wójcik, S. - Inwentarz (wymienia pod nazwą Łomiska).
Autorzy opracowania Izabella Luty
Redakcja Jerzy Grodzicki
Stan na rok 2013
Grafika, zdjęcia Podgląd grafiki plan i przekrój
Nazwa: Autor: Data wprowadzenia:
Zdjęcie