Państwowy Instytut Geologiczny

Państwowy Instytut Badawczy

Jaskinie Polski


Dane szczegółowe jaskini


Nazwa Jaskinia Łabajowa
Inne nazwy Höhle von Bembel, w Łabajowej Skale
Nr inwentarzowy J.Olk.I-07.46
Region Wyżyna Śląsko-Krakowska
Współrzędne WGS84 λ: 19°46′21,00″, φ: 50°11′26,00″
Gmina Wielka Wieś (gm. wiejska)
Powiat krakowski
Województwo małopolskie
Właściciel terenu Prywatny | Park krajobrazowy Dolinki Krakowskie
Podstawa ochrony
Ekspozycja otworu NW
Pozostałe otwory 2 - ku NE; 3 - ku górze, 427 m n.p.m..
Wysokość bezwzględna [m n.p.m.] 410
Wysokość względna [m] 5
Głębokość [m] 18,30
Przewyższenie [m]
Deniwelacja [m] 18,30
Długość [m]
w tym szacowane [m]
40
Rozciągłość horyzontalna [m]
Położenie geograficzne Wyżyna Olkuska, Dolina Będkowska.
Opis drogi dojścia do otworu
Od wywierzyska potoku Będkówka idziemy w górę doliny, po przejściu około 750 m po prawej stronie znajduje się duża grupa skalna - masyw Wielkiej Skały, po kolejnych 300 m z prawej strony, kilka metrów nad dnem doliny, występuje grupa skałek z dużym otworem Jaskini Łabajowej. Aby zwiedzić jaskinię od górnego otworu konieczne jest użycie liny, do asekuracji przy pokonywaniu progów i pokonania 9 m przewieszonego odcinka, w tym fragmencie jaskini umieszczone są 3 spity.
Opis jaskini

Otwór główny znajdujący się u podstawy skałek ma szerokość 5 i wysokość 7 m; 2 metry za wejściem drogę częściowo zagradza olbrzymi, 5 metrowej wysokości głaz, za nim otwiera się obszerna sala 34 m długości. Na jej początku w dnie napotykamy spore zagłębienie po usuniętym namulisku, dalej w głąb dno podnosi się i pokryte jest głazami wapiennymi niekiedy znacznych rozmiarów. Sala ma maksymalnie 8 metrów szerokości i kilkanaście metrów wysokości, pod koniec strop obniża się do około 1 m, a kończy się szczelinowym, ciasnym kominkiem.
W odległości 4 m od wejścia głównego w NE ścianie znajduje się wejście do 4 metrowego korytarza wyprowadzającego w otworze bocznym, a w środkowej części sali nad 12 metrowej wysokości obeliskiem skalnym znajduje się wejście do korytarza z progami, prowadzącego do górnego otworu jaskini, znajdującego się w podszczytowej części grupy skalnej.
Jaskinia krasowa powstała w wapieniach skalistych górnej jury (oksford), w ścianach komory widoczne są drobne kanały krasowe i kotły wirowe. Jaskinia utworzyła się na pęknięciu NW-SE, wskutek obrywania się głazów z ławicy stropowej na dnie powstało rumowisko z wielkich bloków skalnych, całkowicie pokrywające w głębi osady namuliska.
Szata naciekowa starszej generacji zachowała się na ścianach komory w postaci polew naciekowych z żebrami, miejscami nacieki te pokrywa młodsze, skonsolidowane mleko wapienne.
Osady namuliska są bogate, na powierzchni lessowe i ilaste z gruzem wapiennym, głębiej pokryte wielkimi blokami wapiennymi. W części przy otworowej częściowo zostały wyeksploatowane podczas badań archeologicznych prowadzonych przez Römera w 1878 roku, obecnie na powierzchni widoczne są ślady po palonych ogniskach.
Jaskinia jest wilgotna, przy otworze podlega zewnętrznym wpływom atmosferycznym, przewiew jest wyczuwalny w otworach.
Światło sięga kilka metrów od otworów.
Na ścianach w zasięgu światła występują zielone glony.
Wewnątrz zaobserwowano liczne pajęczaki.

Historia badań

W roku 1878 F. Römer przeprowadził w jaskini badania archeologiczne usuwając namulisko ze wstępnej części sali znajdując ogniska, narzędzia krzemienne i ceramikę oraz kości niedźwiedzia jaskiniowego Ursus spelaeus. Pajęczaki badała Sanocka-Wołoszynowa (1981).

Historia eksploracji

Jaskinia była znana od dawna, wielokrotnie wzmiankowana w literaturze.

Historia dokumentacji

Po raz pierwszy została udokumentowana została przez Kowalskiego (1951). Aktualną dokumentację sporządził A. Górny (05.11.2009 r.).
Plan opracował M. Szelerewicz

Zniszczona, niedostępna lub nieodnaleziona Nie
Literatura
Römer F. 1883 (wiadomość o zbadaniu, wzmianki o znalezionych zabytkach i kościach); Wróblewski K. 1907 (wzmianki; Czarnowski S.J. 1910 (wzmianki); Stączek S. 1928 (wzmianki); Fleszarowa-Danysz R. 1933 (w spisie jaskiń krajowych, poz. 283); Ciętak Z. 1935 (w spisie jaskiń południowej części Wyżyny Małopolskiej, poz.19, na mapie rozmieszczenia jaskiń); Kowalski K. 1951 (opis inwentarzowy jaskini poz.152, „Jaskinia Łabajowa” [26.X.1950 r.], plan); Czepiel M. 1980 (opis dojścia, dane morfometryczne, plan); Sanocka-Wołoszynowa E. 1981 (opisuje 3 gatunki kosarzy i 11 pająków); Szelerewicz M., Górny A. 1986 (opis inwentarzowy jaskini, poz.12 (II.F.37), plan wg M.Czepiela [1978]); Nowak J. 1995 (szkic techniczny i fragment przekroju jaskini); Jaskinie Wyżyny Olkuskiej 2010 (plan i opis inwentarzowy).
Materialy archiwalne
Autorzy opracowania Andrzej Górny
Redakcja Jerzy Grodzicki
Stan na rok 2013
Grafika, zdjęcia Podgląd grafiki plan Podgląd grafiki przekrój
Obiekt w serwisie Geostanowiska Geostanowisko Geostanowisko
Nazwa: Autor: Data wprowadzenia:
Zdjęcie