Państwowy Instytut Geologiczny

Państwowy Instytut Badawczy

Jaskinie Polski


Dane szczegółowe jaskini


Nazwa Jaskinia Niska
Inne nazwy
Nr inwentarzowy J.BK-02.11
Region Wyżyna Śląsko-Krakowska
Współrzędne WGS84 λ: 19°54′09,43″, φ: 50°02′20,01″
Gmina Kraków (gm. miejska)
Powiat Kraków
Województwo małopolskie
Właściciel terenu Komunalny
Podstawa ochrony
Ekspozycja otworu SE
Pozostałe otwory 2 - ku NE, 214.8 m n.p.m.
Wysokość bezwzględna [m n.p.m.] 214,80
Wysokość względna [m]
Głębokość [m] 2,70
Przewyższenie [m] 0
Deniwelacja [m] 2,70
Długość [m]
w tym szacowane [m]
40
Rozciągłość horyzontalna [m]
Położenie geograficzne Brama Krakowska, Zręby Południowe, Skałki Twardowskiego (Park Twardowskiego), Kraków-Podgórze.
Opis drogi dojścia do otworu
Jaskinia położona jest w zachodniej części Skałek Twardowskiego. Od przystanku MPK przy ul. Tynieckiej (w pobliżu wejścia do jednostki WP) kierujemy się w stronę wejścia do jednostki i dalej w lewo, ścieżką wzdłuż betonowego ogrodzenia. Po ok. 150 m od bramy jednostki dochodzimy do niewielkiego otworu jaskini, położonego 10 m od ścieżki, u podnóża kilkumetrowej ścianki skalnej. Zwiedzanie utrudnione przez ciasne korytarze i zaciski.
Opis jaskini

Mały otwór i stromy korytarzyk wprowadzają do niskiej salki o długości 7 m i szerokości 3,5 m. Odchodzą z niej dwa ciągi. Na wprost (N) niskim, 2,5 metrowym przełazem dostajemy się do poprzecznego korytarza utworzonego na ukośnej szczelinie. Szczelina na prawo kończy się. Na wprost odchodzi niski, błotnisty korytarzyk rozwinięty na szczelinie międzyławicowej. Na lewo (E) po kilku metrach zacisk (ZIII), którego ściany pokrywa polewa naciekowa. U góry widoczna jest kolumna naciekowa 30 cm długości. Zacisk obchodzimy przełazem z prawej strony. Doprowadza on do salki o wymiarach: 2,5 m długości, 1 m szerokości i ok. 1 m wysokości. W kierunku północnym odchodzą z niej dwie niedostępne szczeliny z szatą naciekową. Przy końcu salki korytarz obniża się i zwęża nie do przejścia. W tym miejscu jest on rozwinięty na skrzyżowaniu poziomej ławicy i ukośnej szczeliny. W dnie znajduje się niedostępna szczelina, z której wydobywa się prąd powietrza. Na stropie występują nacieki w formie żeber i stalaktytów.

W prawym (E) końcu głównej sali znajduje się przełaz do korytarza powstałego na szczelinie o przebiegu WSW‑ENE. Za przełazem znajduje się salka długości 3 m. W lewo odchodzi niedostępna, myta szczelina, kończąca się tuż obok otworu jaskini. Przy końcu salki błotniste dno opada i przechodzi w 1 metrową studzienkę. Z jej dna niski przełaz (ZI) doprowadza do ciasnego, mytego w formie rury korytarzyka. Ściany jego pokryte są naciekiem grzybkowym. Dalej korytarzyk rozszerza się i podnosi, przy końcu przecięty jest szczeliną ‑ w jej prawej części występują kości nietoperzy. W lewo stromy korytarzyk doprowadzał do rozszerzenia z 2 metrowym kominkiem z luźnymi wantami w stropie w stropie. Stąd dalej biegnie w poziomie ku NNE 5 metrowy korytarz rozwinięty na pionowym pęknięciu. Początkowo jest niski, dalej wysoki na 2 m, wąski w dole z rozszerzeniem tworzącym półki z obu stron na wysokości 1,8 m. Korytarzyk kończy się 1,5 m progiem, za którym 1 m niski korytarz wyprowadza do II otworu jaskini, który obecnie zasypany jest gruzem wapiennym.

Jaskinia powstała w wapieniu uławiconym górnej jury(oksford) i dolomicie. Gniazda dolomitu widoczne w korytarzu biegnącym w kierunku jaskini Twardowskiego. Powstała w warunkach freatycznych, na krzyżujących się szczelinach ciosowych o przebiegu WSW-ENE i poziomych rozluźnieniach międzyławicowych.

Szata naciekowa w jaskini jest dość bogata i dobrze zachowana. W anastomozach liczne są stalaktyty kilkunastocentymetrowej długości, niewielkie kolumny, zasłony naciekowe, żebra i polewy. Nacieki są zbudowane z drobnokrystalicznego kalcytu - białe, bezbarwne i brunatne, zachowały się zapewne ze względu na położenie w niedostępnych miejscach. Nacieki aktualnie przyrastają. W korytarzu biegnącym ku jaskini Twardowskiego, na ścianach i blokach wapiennych leżących na dnie, występują przeźroczyste grzybki naciekowe z krystalicznego kalcytu.

Na dnie salki i korytarzy zalega dużo gruzu wapiennego ostrokrawędzistego, skorodowane bloki wapienne i buły krzemienne. Miejscami na dnie występuje rdzawa, tłusta glina i jasny równoziarnisty piasek. W rejonie otworu na powierzchni namuliska spotyka się szczątki roślinne. W salce przy otworze zalegają śmieci.

Jaskinia o mikroklimacie dynamicznym jest elementem systemu jaskiń Zrębu Zakrzówka. Pełni w nim funkcję górnego otworu. Zimą z otworu wydobywa się ciepłe powietrze, a przy dużych mrozach kłęby pary. Wewnątrz i w otworze występują przewiewy. W zależności od pory roku wewnątrz jest mokro lub sucho. W przełazie pod studzienką tworzy się kałuża po roztopach i opadach. Światło jest widoczne jedynie w korytarzyku wejściowym przy otworze.

W salce obserwuje się pająki i komary. We wrześniu 1998 roku obserwowano wieczorem lisa wychodzącego z jaskini.

Historia badań
Historia eksploracji

Jaskinia zapewne została odsłonięta podczas eksploatacji wapienia przez Kamieniołom Miejski jeszcze w XIX wieku, jednak we wnętrzu po odkryciu nie obserwowano śladów bytności człowieka. Zasypany gruzem wapiennym otwór został odsłonięty przez Andrzeja Górnego w styczniu 1967 roku. Na istnienie jaskini wskazywał silny wypływ ciepłego powietrza pod ścianką skalną. Na początku 1990 roku Andrzej Górny i Czesław Łukasiewicz odkrywają korytarz za zaciskiem ZIII. We wrześniu 1997 r. Tomasz Wajzyk odkrywa wejście do korytarza biegnącego w kierunku Jaskini Twardowskiego, eksplorowanego następnie wraz z nim przez A. Górnego, Miłosza Krawczyka i Bogdana Słobodziana. Kilkakrotnie podejmowano próby odsłonięcia drugiego otworu jaskini, prace przerywano ze względu na kolejne zawalanie się ścian w wykopie, ostatecznie otwór został odkopany 08.10.2000 r. przez Andrzeja i Michała Górnego, Artura Kurka i Tomasza Rośka, nie udało się wówczas dokonać przejścia pomiędzy otworami dopiero w dniu 08.10.2004 przekopano gruzowisko pod kominkiem i Norbert Sznober przechodzi pomiędzy otworami. Aktualnie otwór II jest zasypany gruzem wapiennym.

Historia dokumentacji

Dokumentację sporządzili A. Górny i B. Słobodzian (11.1999 r.). Dane zaktualizował w 2009 r. A. Górny.
Plan opracowali B. Słobodzian (2000 r.) i M. Szelerewicz (2004 r.).

Zniszczona, niedostępna lub nieodnaleziona Nie
Literatura
Czepiel M. 1976 (podstawowe dane o jaskini, plan); Szelerewicz M., Górny A. 1986 (wymieniona w wykazie); Górny A., Paulo A. 1993 (informacja o łączności z Jaskinią Twardowskiego, krótki opis odkryć); Górny A. i in. 1997 (wzmianka o szacie naciekowej); Słobodzian B. 1997e (wykaz jaskiń zachodniej części Skałek Twardowskiego, wzmianki o eksploracji, mapka); Górny A. i in.1999 (plan na mapie kierunków lateralnego przemieszczania się znacznika); Motyka J. i in. 1999 (lokalizacja na szkicu sytuacyjnym jaskiń Skał Twardowskiego, lokalizacja na mapie geologicznej Zrębu Zakrzówka, zdjęcie nacieków, w tabeli skrajnych i średnich stężeń jonów Cl, SO4 i NO3 w wykropleniach jaskiń zrębu Zakrzówka, plan na mapie izolinii stężeń chlorków w jaskiniach Zakrzówka, plan na mapie izolinii stężeń siarczanów w jaskiniach zrębu Zakrzówka, plan na mapie stężeń azotanów w jaskiniach zrębu Zakrzówka, wykres zmienności koncentracji jonów Cl¯ w wykropleniach (N1) na tle opadów, , plan na mapie kierunków i prędkości lateralnego przemieszczania się znacznika); Goc P. i in. 2000 (w tabeli stężenia azotanów w jaskiniach Zakrzówka, plan na mapie izolinii stężenia azotanów wykropleniach w jaskiniach zrębu Zakrzówka); Motyka J. i in. 2000 (położenie na mapie geologicznej Zakrzówka, na planie rozmieszczenia jaskiń Zakrzówka, w tabeli prędkości migracji pionowej wód opadowych w strefie aeracji, na mapie kierunków i prędkości migracji znacznika); Motyka J. i in. 2001 (plan na mapie kierunków i prędkości przemieszczania się znacznika); Jędrys J. i in. 2002 (plan na mapie rozmieszczenia jaskiń Zakrzówka); Jędrys J., Krajewski M. 2002 (plan na mapce z rozmieszczeniem jaskiń i profili georadarowych); Gradziński M., Szelerewicz M. 2004 (wymieniają w wykazie); Górny A. 2007 (plan na zestawieniu jaskiń Zakrzówka, informacja o tym, że końcowy fragment ciągu Dla Koneserów w jaskini Twardowskiego znajduje się 10 m poniżej wejścia do jaskini); Jaskinie Pomostu Krakowskiego 2011 (plan i opis inwentarzowy).
Materialy archiwalne
Baryła J., Górny A., Pruc M., Słobodzian B., Szelerewicz M. 2000 (opis inwentarzowy i plan).
Autorzy opracowania Andrzej Górny, Bogdan Słobodzian
Redakcja Jerzy Grodzicki
Stan na rok 2013
Grafika, zdjęcia Podgląd grafiki plan i przekrój
Nazwa: Autor: Data wprowadzenia:
Zdjęcie