Dane szczegółowe jaskini
Nazwa | Jaskinia w Kruczej Skale |
Inne nazwy | Schronisko w Skałach Kroczyckich III, Schronisko w Kruczej Skale |
Nr inwentarzowy | J.Cz.III-06.25 |
Region | Wyżyna Śląsko-Krakowska |
Współrzędne WGS84 | λ: 19°32′56,00″, φ: 50°35′21,00″ |
Gmina | Kroczyce (gm. wiejska) |
Powiat | zawierciański |
Województwo | śląskie |
Właściciel terenu | Prywatny |
Podstawa ochrony | |
Ekspozycja otworu | N |
Pozostałe otwory | 2 - ku górze. |
Wysokość bezwzględna [m n.p.m.] | 345 |
Wysokość względna [m] | 35 |
Głębokość [m] | 4 |
Przewyższenie [m] | 0 |
Deniwelacja [m] | 4 |
Długość [m]
w tym szacowane [m]
|
25
|
Rozciągłość horyzontalna [m] | |
Położenie geograficzne | Wyżyna Częstochowska, Skały Kroczyckie, Góra Łysak. |
Opis drogi dojścia do otworu |
Jaskinia znajduje się w północnym zboczu Góry Łysak, wchodzących w skład Skałek Kroczyckich. Najprostsze dojście prowadzi od strony drogi równoległej do CKM, w okolicy przysiółka Młyny nad Białką. Za znakami szlaku niebieskiego należy podejść pod majestatyczną Turnię Jastrzębnika, po czym przetrawersować w lewo, na wschód, w stronę następnych skał. Jaskinia jest ukryta pod wybitnym przewieszeniem tzw. Wysokiego Okapu i Turni z Dziurą. Nieco mniejszy, pionowy otwór znajduje się pod wschodnią ścianką Wysokiego Okapu.
|
Opis jaskini |
W południowo-wschodnim narożniku turni, pod dużym, wiszarem znajdują się otwory jaskini. Są one z przodu przysłonięte ogromnym blokiem skalnym. Przez 1,7-metrowy próg można się dostać do głównego korytarzyka. Ma on trójkątny, lekko zaokrąglony przekrój, o wymiarach 1,3x1,4 m. Po pięciu metrach skręca on w lewo, w kierunku pionowego, górnego połączenia powierzchnią. Ten drugi otwór ma formę ciasnej, pionowej szczeliny, opadającej przez 3,5-metrowy prożek w dół. Poniżej głównego, zawieszonego wejścia, po obu bokach owego 1,7-metrowego progu są jeszcze dwie małe salki, odsłonięte w czasie prac wykopaliskowych. Jaskinia jest w głębi ciemna i wilgotna, ale z racji niedużych rozmiarów oraz kilku otworów, prawdopodobnie nie ma ustabilizowanego mikroklimatu. W stropie i na ścianach są widoczne liczne elementy krasowej rzeźby: wymycia, kotły eworsyjne i inne. Namulisko jest zróżnicowane, głownie jednak próchnicowe. Miejscami są piaszczyste namuły. Zaobserwowano dość liczną faunę trogloksenów, takich jak motyle (Triphosa, Vanessa io), pająki (Meta sp.), ślimaki i muchówki. |
Historia badań |
W 1994 r. przeprowadzono w jaskini (nazywanej jako „Schronisko w Kruczej Skale”) archeologiczne badania wykopaliskowe (ośrodek łódzki – Cyrek. K. i in.). Znaleziono liczne zabytki z różnych okresów historycznych, np. grocik krzemienny z późnego neolitu, krzemienne i kościane wyroby kultury epigraweckiej sprzed 15-25 tysięcy lat, oraz zabytki kultury oryniackiej. Przy okazji znacząco zmieniono wygląd otoczenia jaskini: poziom namuliska obniżono o 1 metr, oraz odsłonięto 3-metrowy, boczny korytarzyk. Także wejście do głównego korytarza zostało utrudnione: wskutek podkopu pierwotny półmetrowy prożek „zamienił się” w 1,7-metrowy próg. |
Historia eksploracji |
|
Historia dokumentacji |
Jaskinia została pierwszy raz opisana przez K. Kowalskiego w roku 1949, pod numerem inwentarzowym 446, jako „Schronisko w Skałach Kroczyckich III”: „Otwór wychodzi na połogi stok. Schronisko składa się z dużego, lecz słabo osłoniętego wiszaru i ciasnej jamy, biegnącej 5 m aż do szczeliny otwartej na powierzchnię. Namulisko pod wiszarem jest obfite, piaszczysto-kamieniste, w jamie bardzo skąpe.” |
Zniszczona, niedostępna lub nieodnaleziona | Nie |
Literatura |
Kowalski K, 1951 (opis, plan); Cyrek K. 1994a (badania archeologiczne); Madeyska T. 1996 (opis osadów pn “Schronisko w Kruczej Skale”); Cyrek K. 2009 (wyniki badań archeologicznych, pn. Schronisko w Kruczej Skale); Stefaniak K. i in. 2009a (fauna subfosylna, pn. Schronisko w Kruczej Skale); Stefaniak K. i in. 2009d (brak danych morfometrycznych - błędna ekspozycja otworu, krótka charakterystyka, zakres badań, pn. Schronisko Krucza Skała); Jaskinie Wyżyny Częstochowskiej 2010 (plan i opis inwentarzowy); Mazik K. 2013 (wymienia w spisie).
|
Materialy archiwalne |
|
Autorzy opracowania | Krzysztof Mazik, Jerzy Zygmunt |
Redakcja | Jerzy Grodzicki |
Stan na rok | 2013 |
Grafika, zdjęcia |
![]() |