Państwowy Instytut Geologiczny

Państwowy Instytut Badawczy

Jaskinie Polski


Dane szczegółowe jaskini


Nazwa Jaskinia Stara
Inne nazwy Jaskinia Partyzantów
Nr inwentarzowy N-2.29
Region Niecka Nidziańska
Współrzędne WGS84 λ: 20°40′20,00″, φ: 50°25′12,00″
Gmina Wiślica (gm. miejsko-wiejska)
Powiat buski
Województwo świętokrzyskie
Właściciel terenu Skarb Państwa | Rezerwat przyrody "Skorocice"
Podstawa ochrony
Ekspozycja otworu NW
Pozostałe otwory 2 - N, 199 m n.p.m.; 3 - ku górze, 202 m n.pm.; 4 - W, 199 m n.p.m.
Wysokość bezwzględna [m n.p.m.] 199
Wysokość względna [m] 0
Głębokość [m] 3
Przewyższenie [m]
Deniwelacja [m] 3
Długość [m]
w tym szacowane [m]
86
Rozciągłość horyzontalna [m]
Położenie geograficzne Jaskinia znajduje się w górnej części Doliny Skorocickiej na lewym zboczu w obrębie odsłoniętych gipsowych ścian.
Opis drogi dojścia do otworu
Na teren rezerwatu wchodzimy niebieskim szlakiem turystycznym Wiślica-Pińczów. Po przejściu około 180 m (licząc od wejściowej bramki) osiągamy widoczne po prawej stronie gipsowe ściany. Otwory jaskini położone są u podnóża ściany. Dojście bez trudności. Zwiedzanie niektórych ciasnych korytarzy nieco trudne. Dostęp do jaskini możliwy jest po uzyskaniu zezwolenia Regionalnego Konserwatora Przyrody w Kielcach.
Opis jaskini

Wszystkie otwory jaskini są naturalne. Otwór pierwszy ma szerokość około 12 m i stanowi wejście do płytkiej wnęki podskalnej połączonej w kierunku południowym z dalszą jaskinią. Drugi otwór ma szerokość 1 m, wysokość 0,6 m i położony jest obok południowej części otworu pierwszego. Otwór trzeci stanowi wylot studzienki o średnicy 0,8 m. Czwarty otwór ma charakter wejścia do obszernej wnęki skalnej o szerokości 8 m. Jaskinia składa się z dwóch odmiennych części.

Pierwsza część rozwinięta jest wzdłuż ściany gipsowej i stanowi podcięcie skalne wykorzystywane dawniej i obecnie przez Potok Skorocicki. Do jaskini potok wpływa w rejonie otworu drugiego, a wypływa w rejonie czwartego otworu.

Druga część jaskini rozpoczyna się przy południowym krańcu otworu pierwszego ciasnym rurowatym korytarzykiem biegnącym w kierunku wschodnim. Po około 6 m korytarzyk ten wprowadza do obszerniejszego korytarza o rozciągłości generalnie południkowej. Długość jego wynosi 25 m, szerokość do 5 m a wysokość do 2 m. Dno pokryte jest gipsowym gruzem, czarnymi mułkami oraz żółtymi glinami. W jego południowej części znajduje się lejek krasowy przechodzący w ciasną studzienkę o głębokości 1,3 m o dnie zalanym wodą. Również w tej części korytarza położone są dwa krótkie i ciasne korytarzyki tworzące boczne odnogi. W kierunku północnym główny korytarz przechodzi w wąską szczelinę o szerokości około 1 m, która następnie doprowadza do ciasnej studzienki o głębokości 2 m. Z dna studzienki odchodzi korytarzyk o długości 5 m podchodzący pod północny fragment pierwszego otworu jaskini.

Jaskinia rozwinięta jest w gipsach szkieletowych z wkładkami (soczewkami) gipsów laminowanych, drobnoziarnistych mioceńskiej serii osadów ewaporatowych. W ścianach i stropie korytarza obserwuje się ładne formy mikrorzeźby krasowej - niewielkie kominki i rozmycia, kanaliki krasowe. Miejscami na ścianach występują wtórne naskorupienia gipsowe (groniasto - krzaczkowe) i nacieki kalcytowe (małe stalaktyty i polewy). Dno jaskini pokryte jest miejscami czarnymi mułkami, w dalszych partiach żółtymi glinami oraz blokami i gruzem gipsowym.

Główny element jaskini kanał krasowy biegnący równolegle do rozciągłości doliny stanowi fragment dawnego podziemnego przepływu potoku. Kanał ten położony jest obecnie powyżej zwierciadła wód cieku, jednak studzienka w jego południowej części sięga prawie poziomu zwierciadła wód. W rejonie otworów oraz miejscami w głównym korytarzu jaskinia jest wilgotna (kapiąca woda i mokre ściany). Dnem jaskini w rejonie otworów wejściowych przepływa Potok Skorocicki.

Rozproszone światło sięga w rejon otworów oraz do początków korytarzyka doprowadzającego do głównego korytarza jaskini.

Obserwacji flory nie prowadzono. Faunę reprezentują liczne pająki, motyle z gatunku szczerbówka ksieni Scoliopteryx libatrix (L.). Stwierdzono tu występowanie pająka Porrhomma palidium Jackson oraz nietoperzy z gatunku gacek brunatny Plecotus auritus (L.). Widoczne są również ślady pobytu lisa Vulpes vulpes (L.).

Historia badań
Historia eksploracji
Jaskinia znana była od dawna o czym świadczą liczne śmieci. W okresie okupacji wykorzystywali ją partyzanci jako schronienie (informacje ustne miejscowej ludności). Na początku lat osiemdziesiątych penetrowana była przez grotołazów z Sekcji Taternictwa Jaskiniowego i Alpinizmu przy Politechnice Świętokrzyskiej w Kielcach, którzy wykonali plan, nazywając ją Jaskinią Partyzantów (mat. arch. Bednarz 1980). Po raz pierwszy została zinwentaryzowana w sierpniu 1985 r. przez K.P. Wołoszyna i S. Wiraszkę (Wołoszyn 1990). Wykonany wówczas plan nie obejmuje wstępnych partii jaskini w rejonie przepływającego potoku.
Historia dokumentacji
Dokumentację jaskini sporządzili wiosną 1999 r. J. Gubała i A. Kasza. Lokalizację otworu schroniska wykonał 14.12.2008 r. A. Kasza przy pomocy odbiornika GPS Map60 CSx. Zaktualizował A. Kasza (2009 r.).
Plan opracowali J. Gubała i A. Kasza.
Zniszczona, niedostępna lub nieodnaleziona Nie
Literatura
Wiraszka S., Wołoszyn K.P., Wołoszyn B.W. 1986 (krótki opis); Wołoszyn B.W., Wołoszyn K.P., Wiraszka S. 1986a (opis, plan); Wołoszyn B.W., Wołoszyn K.P., Wiraszka S. 1986b (krótki opis, lokalizacja); Wołoszyn B.W. 1990 (opis, fauna); Chmielarski W. 1993 (opis, fauna); Bujna E., Klauzińska M. 1997 (brak nietoperzy); Chabert C., Courbon P. 1997 (długość); Jaskinie Niecki Nidziańskiej 1998 (dokumentacja, plan); Gubała J., Kasza A., Urban J. 1999 (wzmianka); Chwalik A., Głazek J., Gubała J., Kasza A., Urban J. 2002 (wzmianka); Urban J., Gubała J., Kasza A. 2003 (wzmianka); Urban J. 2008 (opis, geneza); Urban J., Gągol J. 2008 (fotografia).
Materialy archiwalne
Bednarz J. 1980.
Autorzy opracowania Jacek Gubała, Andrzej Kasza, Jan Urban
Redakcja Jerzy Grodzicki
Stan na rok 2013
Grafika, zdjęcia Podgląd grafiki plan
Nazwa: Autor: Data wprowadzenia:
Zdjęcie