Dane szczegółowe jaskini
| Nazwa | Okno Zbójnickie Wyżnie |
| Inne nazwy | |
| Nr inwentarzowy | T.D-08.10 |
| Region | Tatry |
| Współrzędne WGS84 | λ: 19°51′51,87″, φ: 49°14′55,44″ |
| Gmina | Kościelisko (gm. wiejska) |
| Powiat | tatrzański |
| Województwo | małopolskie |
| Właściciel terenu | Skarb Państwa | Tatrzański Park Narodowy |
| Podstawa ochrony | |
| Ekspozycja otworu | NE |
| Pozostałe otwory | 2 - ku NE, 1274 m n.p.m. |
| Wysokość bezwzględna [m n.p.m.] | 1283 |
| Wysokość względna [m] | 282 |
| Głębokość [m] | 9 |
| Przewyższenie [m] | 0 |
| Deniwelacja [m] | 9 |
|
Długość [m]
w tym szacowane [m]
|
13,60
|
| Rozciągłość horyzontalna [m] | |
| Położenie geograficzne | Na prawym orograficznie zboczu Doliny Kościeliskiej, w grani Organów; dolny otwór jest doskonale widoczny z dna doliny w skraju największej ściany Organów. |
| Opis drogi dojścia do otworu |
Obiekt znajduje się na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego – dojście i zwiedzanie jest możliwe tylko po uzyskaniu zezwolenia Dyrekcji Parku. Idziemy czarnym szlakiem od Lodowego Źródła w stronę północnego otworu Jaskini Mroźnej. Po dojściu do wyraźnej płaśni (za skrętem szlaku w lewo), skręcamy w prawo, na zarośniętą ścieżkę wiodącą przez las. Z miejsca, gdzie z lasu wychodzi się na zarastające malinisko z wiatrołomami, idziemy jeszcze kilkadziesiąt metrów do góry i skręcamy w niewyraźną perć przez wiatrołomy, która prowadzi na prawo, do grani, wprost do otworu Okien Zbójnickich Niżnich. Stąd granią do góry, aż do poszukiwanego otworu, położonego w dużym leju krasowym, po północnej stronie grani. Wygodniej jest dojść ścieżką prawie do samej góry maliniska i dopiero stamtąd trawersować do grani. Dojście łatwe, zwiedzanie wymaga ostrożności, ze względu na stromiznę korytarza i ekspozycję.
|
| Opis jaskini |
Otwór północny, położony w dużym leju krasowym, jest owalny w przekroju, ma 1,7 m szerokości i około 5 m wysokości. Prowadzi do stromo opadającego ku SW, mytego korytarza, który przebija na wylot grań Organów. Uchodzi on w ścianie turni otworem o wymiarach 2 m x około 10 m. Korytarz w środkowej części rozszerza się nieco, a przed SW otworem odchodzi od niego ku E wąska, boczna szczelina z gliną. Schronisko powstało na szczelinie w wapieniach malmo-neokomu jednostki Organów (seria wierchowa, płaszczowina Czerwonych Wierchów). Ściany są gładkie, myte. Dno pokryte jest gruzem wapiennym z domieszką osadu gliniastego i – w pobliżu otworów – gleby. Na namulisku spotyka się kości zwierząt (gryzoni?) i odchody. Przy SE ścianie znaczną część dna budują wielkie, pochyłe płyty skalne, tworzące małe prożki. Całe schronisko jest jasne i przewiewne, wilgotność zależy od zewnętrznych warunków atmosferycznych. Roślinność zielona obficie występuje w przy otworach. Faunę reprezentują głównie owady, znaleziono ślimaki, ślady gryzoni (kości i odchody), bywają też nietoperze. |
| Historia badań |
O genezie schroniska wypowiadali się Zwoliński (1955a, 1961), Rudnicki (1958, 1967), Wójcik (1960a, 1966a, 1968) wiążąc je z najwyższym piętrem jaskiń tatrzańskich, które uformowało się w trzeciorzędzie (nawet w miocenie – wg Wójcika 1966a). |
| Historia eksploracji |
Schronisko znane od dawna, prawdopodobnie pierwszy raz wzmiankowane przez Goszczyńskiego w 1835 r. (wg Zwolińskiego 1961). W 1900 r. do schroniska wyznakowano szlak (Pawlewski 1900). Od 1919 r. opis dojścia był umieszczany we wszystkich przewodnikach. |
| Historia dokumentacji |
Pierwszy opis inwentarzowy i plan schroniska sporządził 12 września 1952 r. Kowalski (1953 a). Wysokość otworów ustalono na podstawie mapy topograficznej 1:10 000 TATRY POLSKIE, opracowanej przez Wojskowe Wydawnictwa Kartograficzne (1984). Dokumentację schroniska, w tym fotografie otworów, sporządziła w dniu 6.12.2008 r. I. Luty przy współpracy M. Roman. Pomiary wykonano busolą Suunto i taśmą mierniczą. Dane zaktualizowała I. Luty (2009). |
| Zniszczona, niedostępna lub nieodnaleziona | Nie |
| Literatura |
Pawlewski, 1900 (opis dojścia i schroniska, wzmianka o wyznakowaniu szlaku); Świerz, M. 1919 (opis); Wrzosek, A. 1933 (wzmiankuje w rozważaniach o genezie jaskiń); Kowalski, K. 1953a (opis inwentarzowy), Rudnicki , J. 1958 (geneza); Wójcik, Z. 1960b (schematyczna lokalizacja, osady, geneza, wiek); Zwoliński, S. 1961 (historia, geneza); Bac, M., Grochocka, K. 1965 (budowa geologiczna); Wójcik, Z. 1966a (geneza, osady, wiek); Rudnicki, J. 1967 (geneza, wiek); Wójcik, Z. 1968 (geneza, wiek); TATRY POLSKIE 1984 (lokalizacja na mapie); Gradziński, R. i in. 198 a (lokalizacja na mapie); Jaskinie TPN 1993b (plan, przekrój i opis inwentarzowy).
|
| Materialy archiwalne |
|
| Autorzy opracowania | Jerzy Grodzicki, Izabella Luty |
| Redakcja | Jerzy Grodzicki |
| Stan na rok | 2010 |
| Grafika, zdjęcia |
plan
|
| Obiekt w serwisie Geostanowiska |
Geostanowisko
|
plan