Państwowy Instytut Geologiczny

Państwowy Instytut Badawczy

Jaskinie Polski


Dane szczegółowe jaskini


Nazwa Okno Zbójnickie Wyżnie
Inne nazwy
Nr inwentarzowy T.D-08.10
Region Tatry
Współrzędne WGS84 λ: 19°51′51,87″, φ: 49°14′55,44″
Gmina Kościelisko (gm. wiejska)
Powiat tatrzański
Województwo małopolskie
Właściciel terenu Skarb Państwa | Tatrzański Park Narodowy
Podstawa ochrony
Ekspozycja otworu NE
Pozostałe otwory 2 - ku NE, 1274 m n.p.m.
Wysokość bezwzględna [m n.p.m.] 1283
Wysokość względna [m] 282
Głębokość [m] 9
Przewyższenie [m] 0
Deniwelacja [m] 9
Długość [m]
w tym szacowane [m]
13,60
Rozciągłość horyzontalna [m]
Położenie geograficzne Na prawym orograficznie zboczu Doliny Kościeliskiej, w grani Organów; dolny otwór jest doskonale widoczny z dna doliny w skraju największej ściany Organów.
Opis drogi dojścia do otworu
Obiekt znajduje się na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego – dojście i zwiedzanie jest możliwe tylko po uzyskaniu zezwolenia Dyrekcji Parku. Idziemy czarnym szlakiem od Lodowego Źródła w stronę północnego otworu Jaskini Mroźnej. Po dojściu do wyraźnej płaśni (za skrętem szlaku w lewo), skręcamy w prawo, na zarośniętą ścieżkę wiodącą przez las. Z miejsca, gdzie z lasu wychodzi się na zarastające malinisko z wiatrołomami, idziemy jeszcze kilkadziesiąt metrów do góry i skręcamy w niewyraźną perć przez wiatrołomy, która prowadzi na prawo, do grani, wprost do otworu Okien Zbójnickich Niżnich. Stąd granią do góry, aż do poszukiwanego otworu, położonego w dużym leju krasowym, po północnej stronie grani. Wygodniej jest dojść ścieżką prawie do samej góry maliniska i dopiero stamtąd trawersować do grani. Dojście łatwe, zwiedzanie wymaga ostrożności, ze względu na stromiznę korytarza i ekspozycję.
Opis jaskini

Otwór północny, położony w dużym leju krasowym, jest owalny w przekroju, ma 1,7 m szerokości i około 5 m wysokości. Prowadzi do stromo opadającego ku SW, mytego korytarza, który przebija na wylot grań Organów. Uchodzi on w ścianie turni otworem o wymiarach 2 m x około 10 m. Korytarz w środkowej części rozszerza się nieco, a przed SW otworem odchodzi od niego ku E wąska, boczna szczelina z gliną.

Schronisko powstało na szczelinie w wapieniach malmo-neokomu jednostki Organów (seria wierchowa, płaszczowina Czerwonych Wierchów).

Ściany są gładkie, myte. Dno pokryte jest gruzem wapiennym z domieszką osadu gliniastego i – w pobliżu otworów – gleby. Na namulisku spotyka się kości zwierząt (gryzoni?) i odchody. Przy SE ścianie znaczną część dna budują wielkie, pochyłe płyty skalne, tworzące małe prożki.

Całe schronisko jest jasne i przewiewne, wilgotność zależy od zewnętrznych warunków atmosferycznych.

Roślinność zielona obficie występuje w przy otworach.

Faunę reprezentują głównie owady, znaleziono ślimaki, ślady gryzoni (kości i odchody), bywają też nietoperze.

Historia badań

O genezie schroniska wypowiadali się Zwoliński (1955a, 1961), Rudnicki (1958, 1967), Wójcik (1960a, 1966a, 1968) wiążąc je z najwyższym piętrem jaskiń tatrzańskich, które uformowało się w trzeciorzędzie (nawet w miocenie – wg Wójcika 1966a).

Historia eksploracji

Schronisko znane od dawna, prawdopodobnie pierwszy raz wzmiankowane przez Goszczyńskiego w 1835 r. (wg Zwolińskiego 1961). W 1900 r. do schroniska wyznakowano szlak (Pawlewski 1900). Od 1919 r. opis dojścia był umieszczany we wszystkich przewodnikach.

Historia dokumentacji

Pierwszy opis inwentarzowy i plan schroniska sporządził 12 września 1952 r. Kowalski (1953 a). Wysokość otworów ustalono na podstawie mapy topograficznej 1:10 000 TATRY POLSKIE, opracowanej przez Wojskowe Wydawnictwa Kartograficzne (1984). Dokumentację schroniska, w tym fotografie otworów, sporządziła w dniu 6.12.2008 r. I. Luty przy współpracy M. Roman. Pomiary wykonano busolą Suunto i taśmą mierniczą. Dane zaktualizowała I. Luty (2009).
Plan opracowała I. Luty.

Zniszczona, niedostępna lub nieodnaleziona Nie
Literatura
Pawlewski, 1900 (opis dojścia i schroniska, wzmianka o wyznakowaniu szlaku); Świerz, M. 1919 (opis); Wrzosek, A. 1933 (wzmiankuje w rozważaniach o genezie jaskiń); Kowalski, K. 1953a (opis inwentarzowy), Rudnicki , J. 1958 (geneza); Wójcik, Z. 1960b (schematyczna lokalizacja, osady, geneza, wiek); Zwoliński, S. 1961 (historia, geneza); Bac, M., Grochocka, K. 1965 (budowa geologiczna); Wójcik, Z. 1966a (geneza, osady, wiek); Rudnicki, J. 1967 (geneza, wiek); Wójcik, Z. 1968 (geneza, wiek); TATRY POLSKIE 1984 (lokalizacja na mapie); Gradziński, R. i in. 198 a (lokalizacja na mapie); Jaskinie TPN 1993b (plan, przekrój i opis inwentarzowy).
Materialy archiwalne
Autorzy opracowania Jerzy Grodzicki, Izabella Luty
Redakcja Jerzy Grodzicki
Stan na rok 2010
Grafika, zdjęcia Podgląd grafiki plan
Obiekt w serwisie Geostanowiska Geostanowisko Geostanowisko
Nazwa: Autor: Data wprowadzenia:
Zdjęcie