Państwowy Instytut Geologiczny

Państwowy Instytut Badawczy

Jaskinie Polski


Dane szczegółowe jaskini


Nazwa Jaskinia Szklana
Inne nazwy Schronisko naprzeciw Jaskini Szklarskiej
Nr inwentarzowy J.Olk.I-08.112
Region Wyżyna Śląsko-Krakowska
Współrzędne WGS84 λ: 19°42′39,54″, φ: 50°10′32,84″
Gmina Jerzmanowice-Przeginia (gm. wiejska)
Powiat krakowski
Województwo małopolskie
Właściciel terenu Prywatny | Park krajobrazowy Dolinki Krakowskie
Podstawa ochrony
Ekspozycja otworu NW
Pozostałe otwory 2 - ku E
Wysokość bezwzględna [m n.p.m.] 385
Wysokość względna [m] 40
Głębokość [m] 1,40
Przewyższenie [m] 4,50
Deniwelacja [m] 5,90
Długość [m]
w tym szacowane [m]
34
Rozciągłość horyzontalna [m]
Położenie geograficzne Wyżyna Olkuska, Szklary, Dolina Szklarki, Bukowa Góra.
Opis drogi dojścia do otworu
Od skrzyżowania drogi wiodącej do kościoła z szosą w Szklarach idziemy około 360 m szosą ku S i przed posesją nr 61 skręcamy na prawo w drogę leśną za szlabanem. Przebiega ona wzdłuż wąwozu. Po około 290 m docieramy pod największa skałkę w okolicy, która opada do drogi. W niej odnajdujemy otwory poszukiwanej jaskini. Do otworu 1. położonego na szerokiej półce 5 m nad drogą podchodzimy tuż za skałką; otwór 2. jest po jej wschodniej stronie, u podstawy ściany, zasłonięty nieco wałem ziemnym. Dojście bez trudności, zwiedzanie dolnego ciągu bez trudności, kominów i górnych odnóg – trudne; miejscami niezwykle ciasno.
Opis jaskini

Otwór 1 o wymiarach 2,5 x2,5 m prowadzi do korytarza głównego, który zaraz ulega obniżeniu i zwężeniu, a na prawo odgałęzia się od niego wąska szczelina uchodząca na powierzchnię niedostępnym prześwitem. Po 6 m docieramy do rozwidlenia z około 5,5-metrowym, mytym na szczelinie kominem, zwężającym się znacznie ku górze. Z rozwidlenia na prawo wiedzie niski korytarzyk z krótką odnogą na prawo (zasłoniętą zwykle liśćmi), a po niecałych 3 m, za dużym głazem, pod obniżeniem stropu na lewo - pochyła komora z gliną na dnie (1,8x0,7x1,8 m). Przebiega ona równolegle do korytarzyka, położona jest blisko powierzchni – widać zwisające ze stropu włosowate korzenie drzew. Odchodzą od niej niedostępne szczeliny. W korytarzyku, przed wejściem do komory, odgrzebujemy z liści niskie (0,2 m) przejście do jego dalszego ciągu. Korytarzyk ten kontynuuje się jeszcze ponad 3 m, jest bardzo niski, z rozszerzeniem w środku, zamyka go namulisko.
Wracamy do rozwidlenia. Odchodzący stąd komin ku WSW przechodzi w szczelinowy ciasny korytarz. Wspinamy się kominem (niecałe 2 m, trudno) do ww. korytarza. Wznosi się on stromo małymi prożkami (1,2 i 0,5), a w końcowym, już prawie poziomym odcinku, jest zbyt ciasny aby przejść; uchodzi wąskim wylotem na powierzchnię terenu, po zachodniej stronie skały.
Wracamy do rozwidlenia. Główny korytarz zakręca nieco na lewo i biegnie 6 m ku E do otworu. Zaraz za obniżeniem stropu otwiera się w nim następny myty komin (1,5x0,8x5,5 m). Wspinamy się nim 3 m do ciasnego (z fragmentem niedostępnym) szczelinowego korytarzyka, który po blisko 2 m uchodzi na powierzchnię małym wylotem (około 0,3x0,3 m), usytuowanym 3,1 m nad otworem 2. Komin kontynuuje się w górę, następnie ku E przechodzi w niedostępną szczelinę; ku W można przecisnąć się zacieraczką w poziomie nad poprzedni komin. Szczelina rozwinięcia tego ciągu jest w górnej części niezwykle ciasna i w okolicy pierwszego komina nie wszędzie dostępna.
Jaskinia powstała na kilku szczelinach w wapieniach górnej jury (oksford). Główna szczelina, na której rozwinęły się myte kominy, ma przebieg WSW-ENE. Komora położona jest tuż pod powierzchnią terenu, widać w niej zwisające ze stropu włosowate korzenie drzew. Ściany jaskini są myte, miejscami kruche. Widać na nich nieco nacieków grzybkowych i skonsolidowanego mleka wapiennego, występują też miejscami zwietrzałe polewy kalcytowe i małe stalaktyty, a pod okapem otworu 2. – czarne, epigenetyczne naskorupienia krzemionkowe. Namulisko tworzy w korytarzu głównym gruz wapienny z domieszką gleby, a w głębi - gliny, pokrywa je warstwa nawianych liści, są także śmieci (za 2. otworem uwaga na potłuczone szkło!) oraz kości kręgowców. W komorze występuje mokra glina jaskiniowa.
Wilgotność i przewiew w korytarzu głównym zależą od warunków atmosferycznych na powierzchni terenu, wyczuwa się przewiew między otworami. Komora i koniec korytarzyka dolnego są zawsze wilgotne i bez przewiewu. Światło odbite sięga do całego ciągu głównego, natomiast komora i dolny korytarzyk za odejściem do niej, są całkowicie ciemne.
W strefie okołootworowej rozwija się roślinność kwiatowa (głównie rośliny zielne), bluszcz oraz mchy i nieco paproci, na ścianach - głównie, glony, sinice i porosty, które sięgają do około 3 metrów od otworów. W komorze widać zwisające ze stropu włosowate korzenie drzew.
Faunę reprezentują głównie owady oraz ślimaki. W przytulnej komorze występuje kłębowisko rozmaitych owadów. Zaobserwowano tam m.in. różne gatunki pająków (w tym Meta menardi), motyle Scoliopteryx libatrix, ćmy Triphosa dubitata, oraz muchówki, komary, kosarze, chruściki. Na osadach znaleziono kości kręgowców.

Historia badań
Historia eksploracji

Jaskinia znana była od dawna. Pierwszą informację o niej opublikował Kowalski (1951). Zawiera ona plan i krótki opis inwentarzowy pod nazwą Schronisko naprzeciw Jaskini Szklarskiej, z numerem 164, niektóre dane morfometryczne, w tym długość 14 m. W dniu 19.06.2005 r. J. Nowak i M. Urban zmierzyli ponownie jaskinię dodając do pomiarów pierwszy komin z odchodzącym od niego korytarzykiem, usunęli też znaczną część śmieci. Plan, przekrój i fotografię otworu 1. opublikował Nowak (2008), wymienił również opisywany obiekt w spisie jaskiń doliny Szklarki, podał długość 24 m, deniwelację 6,9 m (-1,6, +5,3 m) i lokalizację na mapce.

Historia dokumentacji

W dniu 14.07.2014 r. dokumentację jaskini sporządziła I. Luty przy współpracy M. Soćko. Pomiary wykonała za pomocą busoli i klizymetru Suunto oraz dalmierza Disto X310, a położenie otworu określiła na mapie (http://mapy.geoportal.gov.pl). 26.10.2014 r. fotografie otworów wykonała I. Luty, a w styczniu 2018 r. zaktualizowała obserwacje terenowe przy współpracy J. Karpiuka.

Plan opracowała I. Luty.

Zniszczona, niedostępna lub nieodnaleziona Nie
Literatura
Kowalski K.1951 (plan i opis inwentarzowy pod nazwą Schronisko naprzeciw Jaskini Szklarskiej, z numerem 164; podaje długość 14 m); Szelerewicz M., Górny A. 1986 (wymieniają, podają długość 14 m); Nowak J. 2008 (plan, przekrój i opis, fotografia otworu 1, wymienia w spisie jaskiń doliny pod nazwą Jaskinia Szklana, podaje długość i deniwelację, lokalizuje na mapce); Jaskinie Wyżyny Olkuskiej 2018b (plan i opis inwentarzowy).
Materialy archiwalne
Autorzy opracowania Izabella Luty
Redakcja Jerzy Grodzicki
Stan na rok 2018
Grafika, zdjęcia Podgląd grafiki otwór 1 Podgląd grafiki otwór 2. Podgląd grafiki plan i przekrój
Nazwa: Autor: Data wprowadzenia:
Zdjęcie