Państwowy Instytut Geologiczny

Państwowy Instytut Badawczy

Jaskinie Polski


Dane szczegółowe jaskini


Nazwa Jaskinia Główna w Wielkiej Skale
Inne nazwy Schronisko główne [Jaskinia] w Wielkiej Skale
Nr inwentarzowy J.Olk.I-07.44
Region Wyżyna Śląsko-Krakowska
Współrzędne WGS84 λ: 19°46′07,00″, φ: 50°11′21,00″
Gmina Wielka Wieś (gm. wiejska)
Powiat krakowski
Województwo małopolskie
Właściciel terenu Prywatny | Park krajobrazowy Dolinki Krakowskie
Podstawa ochrony
Ekspozycja otworu NE
Pozostałe otwory
Wysokość bezwzględna [m n.p.m.] 395
Wysokość względna [m] 10
Głębokość [m] 0
Przewyższenie [m] 0
Deniwelacja [m] 0
Długość [m]
w tym szacowane [m]
23
Rozciągłość horyzontalna [m]
Położenie geograficzne Wyżyna Olkuska, Dolina Będkowska.
Opis drogi dojścia do otworu
Od wywierzyska potoku Będkówka idziemy w górę doliny, po przejściu około 750 m po prawej stronie znajduje się duża grupa skalna - masyw Wielkiej Skały. Idąc na lewo od grupy skalnej schodzącej najniżej do dna doliny mijamy płaską ścianę skalną i nieco dalej zagłębienie w ścianie z pionową szczeliną, pokonujemy ją, na górze wykonujemy kilkumetrowy trawers w lewo do otworu Jaskini Głównej w Wielkiej Skale. Możemy też dojść pokonując 9 metrową ściankę na wprost (III) i trawersując strome zbocze w prawo do otworu lub poprzez Tunel Niski, po przejściu którego schodzimy stromym skalnym żlebem bezpośrednio do otworu. Dojście do otworu może być uciążliwe przy niesprzyjających warunkach atmosferycznych, wymaga stosowania asekuracji.
Opis jaskini

Obszerny otwór 2,8 m szerokości i wysoki na 3 metry otwiera się w ścianie skalnej. Przed nim znajduje się metrowej szerokości półka, urywająca się 10 metrowym progiem skalnym. Za otworem ciągnie się obszerny, 23 metrowy korytarz o szerokości do 4 m i wysokości do 2 m, obniżający się pod koniec do 1 m. Dno, równe w całej jaskini, wypełnione jest namuliskiem. Na końcu jaskinia zamknięta jest gruzem wapiennym z gliniastym osadem z wystającymi z nich korzeniami. Wydaje się być pozostałością większej jaskini, obecnie jest tunelem przebijającym na wylot turnię w Wielkiej Skale, z zablokowanym drugim otworem.

Jaskinia krasowa powstała w wapieniach skalistych górnej jury (oksford), na pionowej szczelinie NE-SW. Występują w niej formy erozyjne powstałe w strefach freatycznej i wadycznej, na ścianach i stropie występują kotły wirowe, w profilu widoczne jest wcięcie rynny bocznej, a w otworze i przed nim wcięta jest rynna denna.

W jaskini zachowała się starsza generacja szaty naciekowej w postaci polewy naciekowej z żebrami naciekowymi, pokrytymi warstwą skonsolidowanego mleka wapiennego. Na stropie w wielu miejscach widoczne są kożuchowe nacieki z plastycznego mleka wapiennego. Osady namuliska są suche, pylaste, jasnobrązowe z drobnym gruzem wapiennym, wydają się być obfite nienaruszone.

Jaskinia jest wewnątrz wilgotna.
Światło sięga około 10 m od otworu.
W otworze i kilka metrów od niego na ścianach występują glony.
Wewnątrz zaobserwowano liczne pajęczaki - głównie pająki Meta menardi, motyleszczerbówkę ksieni Scoliopteryx libatrix i paśnika jaskińca Triphosa dubitata.
Historia badań
Pajęczki badała E. Sanocka-Wołoszynowa (1981).
 
Historia eksploracji
Jaskinię po raz pierwszy wymienił Czarnowski (około1914).
Historia dokumentacji
Po raz pierwszy udokumentował ją Kowalski (1951). Aktualną inwentaryzację sporządził A. Górny (05.11.2009 r.).
Plan opracował M. Napierała (1980).
Zniszczona, niedostępna lub nieodnaleziona Nie
Literatura
Czarnowski S.J. [około 1914] (zaznaczona na mapie); Danysz-Fleszarowa R. 1933 (w spisie jaskiń krajowych, poz. 279); Ciętak Z. 1935 (w spisie jaskiń południowej części Wyżyny Małopolskiej, poz. 18, na mapie rozmieszczenia jaskiń); Kowalski K. 1951 (opis inwentarzowy poz. 150, „Schronisko główne (Jaskinia) w Wielkiej Skale” [13.IV. 1946 r.], plan); Czepiel M. 1980 (dane morfometryczne, opis dojścia, plan [M. Napierała]); Sanocka-Wołoszynowa E. 1981 (wymienia z jaskini 6 gatunków pająków); Szelerewicz M., Górny A. 1986 (w pełnym wykazie jaskiń i schronisk Wyżyny Krakowsko-Wieluńskiej poz. II.F. 35); Jaskinie Wyżyny Olkuskiej 2010 (plan i opis inwentarzowy).
Materialy archiwalne
Autorzy opracowania Andrzej Górny
Redakcja Jerzy Grodzicki
Stan na rok 2013
Grafika, zdjęcia Podgląd grafiki plan
Nazwa: Autor: Data wprowadzenia:
Zdjęcie