Dane szczegółowe jaskini
| Nazwa | Jaskinia Główna w Wielkiej Skale |
| Inne nazwy | Schronisko główne [Jaskinia] w Wielkiej Skale |
| Nr inwentarzowy | J.Olk.I-07.44 |
| Region | Wyżyna Śląsko-Krakowska |
| Współrzędne WGS84 | λ: 19°46′07,00″, φ: 50°11′21,00″ |
| Gmina | Wielka Wieś (gm. wiejska) |
| Powiat | krakowski |
| Województwo | małopolskie |
| Właściciel terenu | Prywatny | Park krajobrazowy Dolinki Krakowskie |
| Podstawa ochrony | |
| Ekspozycja otworu | NE |
| Pozostałe otwory | |
| Wysokość bezwzględna [m n.p.m.] | 395 |
| Wysokość względna [m] | 10 |
| Głębokość [m] | 0 |
| Przewyższenie [m] | 0 |
| Deniwelacja [m] | 0 |
|
Długość [m]
w tym szacowane [m]
|
23
|
| Rozciągłość horyzontalna [m] | |
| Położenie geograficzne | Wyżyna Olkuska, Dolina Będkowska. |
| Opis drogi dojścia do otworu |
Od wywierzyska potoku Będkówka idziemy w górę doliny, po przejściu około 750 m po prawej stronie znajduje się duża grupa skalna - masyw Wielkiej Skały. Idąc na lewo od grupy skalnej schodzącej najniżej do dna doliny mijamy płaską ścianę skalną i nieco dalej zagłębienie w ścianie z pionową szczeliną, pokonujemy ją, na górze wykonujemy kilkumetrowy trawers w lewo do otworu Jaskini Głównej w Wielkiej Skale. Możemy też dojść pokonując 9 metrową ściankę na wprost (III) i trawersując strome zbocze w prawo do otworu lub poprzez Tunel Niski, po przejściu którego schodzimy stromym skalnym żlebem bezpośrednio do otworu.
Dojście do otworu może być uciążliwe przy niesprzyjających warunkach atmosferycznych, wymaga stosowania asekuracji.
|
| Opis jaskini |
Obszerny otwór 2,8 m szerokości i wysoki na 3 metry otwiera się w ścianie skalnej. Przed nim znajduje się metrowej szerokości półka, urywająca się 10 metrowym progiem skalnym. Za otworem ciągnie się obszerny, 23 metrowy korytarz o szerokości do 4 m i wysokości do 2 m, obniżający się pod koniec do 1 m. Dno, równe w całej jaskini, wypełnione jest namuliskiem. Na końcu jaskinia zamknięta jest gruzem wapiennym z gliniastym osadem z wystającymi z nich korzeniami. Wydaje się być pozostałością większej jaskini, obecnie jest tunelem przebijającym na wylot turnię w Wielkiej Skale, z zablokowanym drugim otworem. Jaskinia krasowa powstała w wapieniach skalistych górnej jury (oksford), na pionowej szczelinie NE-SW. Występują w niej formy erozyjne powstałe w strefach freatycznej i wadycznej, na ścianach i stropie występują kotły wirowe, w profilu widoczne jest wcięcie rynny bocznej, a w otworze i przed nim wcięta jest rynna denna. W jaskini zachowała się starsza generacja szaty naciekowej w postaci polewy naciekowej z żebrami naciekowymi, pokrytymi warstwą skonsolidowanego mleka wapiennego. Na stropie w wielu miejscach widoczne są kożuchowe nacieki z plastycznego mleka wapiennego. Osady namuliska są suche, pylaste, jasnobrązowe z drobnym gruzem wapiennym, wydają się być obfite nienaruszone. Jaskinia jest wewnątrz wilgotna. Światło sięga około 10 m od otworu. W otworze i kilka metrów od niego na ścianach występują glony. |
| Historia badań |
Pajęczki badała E. Sanocka-Wołoszynowa (1981).
|
| Historia eksploracji |
Jaskinię po raz pierwszy wymienił Czarnowski (około1914).
|
| Historia dokumentacji |
Po raz pierwszy udokumentował ją Kowalski (1951). Aktualną inwentaryzację sporządził A. Górny (05.11.2009 r.).
Plan opracował M. Napierała (1980). |
| Zniszczona, niedostępna lub nieodnaleziona | Nie |
| Literatura |
Czarnowski S.J. [około 1914] (zaznaczona na mapie); Danysz-Fleszarowa R. 1933 (w spisie jaskiń krajowych, poz. 279); Ciętak Z. 1935 (w spisie jaskiń południowej części Wyżyny Małopolskiej, poz. 18, na mapie rozmieszczenia jaskiń); Kowalski K. 1951 (opis inwentarzowy poz. 150, „Schronisko główne (Jaskinia) w Wielkiej Skale” [13.IV. 1946 r.], plan); Czepiel M. 1980 (dane morfometryczne, opis dojścia, plan [M. Napierała]); Sanocka-Wołoszynowa E. 1981 (wymienia z jaskini 6 gatunków pająków); Szelerewicz M., Górny A. 1986 (w pełnym wykazie jaskiń i schronisk Wyżyny Krakowsko-Wieluńskiej poz. II.F. 35); Jaskinie Wyżyny Olkuskiej 2010 (plan i opis inwentarzowy).
|
| Materialy archiwalne |
|
| Autorzy opracowania | Andrzej Górny |
| Redakcja | Jerzy Grodzicki |
| Stan na rok | 2013 |
| Grafika, zdjęcia |
plan
|
plan