Jaskinia znajduje się we wschodnim zboczu Góry Towarniej Dużej. Z Olsztyna należy udać się 2 km na północ, w kierunku wsi Kusięta, asfaltową drogą oznakowaną czerwonym szlakiem. Przed domami wsi należy skręcić w lewo, na północne wzniesienie Gór Towarnich. Idąc od południa podnóżem skałek, dochodzi się do dużego otworu Jaskini Niedźwiedziej (Towarniej). 70 m ku wschodowi znajduje się otwór Jaskini Cabanowej, a Szukany otwór znajduje się nieco niżej (3 m) od otworu tej jaskini, w odległości 7 metrów na wschód.

Otwór jaskini znajduje się w najniższej części schroniska podskalnego, z jego prawej, północnej strony. Jest bardzo mały (0,4x0,6 m), obecnie w dużym stopniu zamulony. Wg Radziejowskiego (1967b): „...otwór wejściowy, niezwykle ciasny, prowadzi do niskiego prostego korytarzyka, tworzącego w jednym miejscu pętle. Jaskinia szczelinami łączy się z Jaskinią Cabanową. Namulisko piaszczyste. Ściany surowe, pozbawione nacieków.”.

Jaskinia Kopana jest obecnie prawie w całości zamulona. Za wąskim prześwitem widać, na odległość około 5 m, zarys prostego korytarzyka. Jej otwór wychodzi pod skalny okapik, tworzący małe schronisko. W odległości 2 m od pęknięcia, na którym rozwinęła się Jaskinia Kopana, jest widoczne równoległe, niedostępne jednak, rozmycie. Przy wejściu tworzy ono rozszerzenie, w postaci małej, zadaszonej wnęki.

Jaskinia rozwinęła się w wapieniach jurajskich. Ściany są tu ogładzone, na półce jest piaskowe namulisko. W zakamarkach stropu zimują troglokseniczne motyle - rusałka pawik Vanessa io. (błędna nazwa, winno być Inachis io - przyp.red).

Jaskinia została odkryta w roku 1965 w wyniku eksploracji prowadzonej przez członków Sekcji Grotołazów Akademickiego Klubu Turystycznego z Poznania. Obiekt był wzmiankowany po raz pierwszy w roku 1967 przez J. Radziejowskiego wraz z planem A. Röslera.

Dane zaktualizował J. Zygmunt w 2009 r.
Plan opracował J. Zygmunt na podstawie pomiarów własnych i dawnego planu A. Röslera.

Radziejowski J. 1967a (opis, plan); Radziejowski J. 1967b (omówienie systemu jaskiń Gór Towarnich); Zygmunt J. 2003 (wykaz jaskiń); Jaskinie Wyżyny Częstochowskiej 2011a (plan i opis inwentarzowy); Zygmunt J. 2013 (replika planu - zmniejszony - i opisu (skróconego i nieco zmienionego) z t.1 Jaskinie Wyżyny Częstochowskiej pn. Jaskinia Kopana na Towarniej, pod nr inwentarzowym wg własnego podziału autora).

Zygmunt J. i in. 2000 (dokumentacja).