Państwowy Instytut Geologiczny

Państwowy Instytut Badawczy

Jaskinie Polski


Dane szczegółowe jaskini


Nazwa Jaskinia w Stołowie
Inne nazwy
Nr inwentarzowy K.Bs-04.13
Region Karpaty
Współrzędne WGS84 λ: 18°58′33,00″, φ: 49°44′28,00″
Gmina Bielsko-Biała (gm. miejska)
Powiat Bielsko-Biała
Województwo śląskie
Właściciel terenu Skarb Państwa (Lasy Państwowe) | Pomnik przyrody
Podstawa ochrony Rozp. Nr 1/93 Woj. Bielskiego z 23.04.1993 r.; Dz. Urz. Woj. Bielskiego z 1993r. Nr 5 poz. 31. [wg http://crfop.gdos.gov.pl; Jaskinia na Stołowie]
Ekspozycja otworu W
Pozostałe otwory
Wysokość bezwzględna [m n.p.m.] 981
Wysokość względna [m]
Głębokość [m] 7,20
Przewyższenie [m] 0,10
Deniwelacja [m] 7,30
Długość [m]
w tym szacowane [m]
91
Rozciągłość horyzontalna [m]
Położenie geograficzne na SW stokach Stołowa (1041 m n.p.m.) opadających ku dolinie Brennicy.
Opis drogi dojścia do otworu
Od miejsca, gdzie od szlaku żółtego (z Klimczoka na Błatnią) odchodzi w dół (ku S) nartostrada do Szczyrku, jeszcze około 25 m ścieżką w kierunku Stołowa, po czym w lewo (ku SW). Granicą między rzadkim lasem liściastym a gęstym iglastym około 50 m w dół aż do wybitnego rowu ciągnącego się w poprzek stoku. Rowem tym w prawo do miejsca, gdzie się kończy. Tutaj znajduje się otwór jaskini. Dojście nieskomplikowane, otwór łatwy do znalezienia. Zwiedzanie starych partii bez trudności, partie nowo odkryte charakteryzuje większa liczba niskich i ciasnych szczelin.
Opis jaskini

Niski, prostokątny, sztucznie odsłonięty otwór prowadzi w dół do niewielkiego rozszerzenia, na duży, zaklinowany pomiędzy ścianami szczeliny głaz, tworzący balkon-półkę. W kierunku SE przez bardzo wąskie pęknięcie (nie do przejścia) obserwować można wąską szczelinę (o której poniżej). Z głazu-balkonu w kierunku N schodzimy prawie 3 m progiem do wąskiego korytarza, w którym górna część ściany N i strop tworzą luźne, zaklinowane bloki grożące zawaleniem. Po około 3 m korytarz wyprowadza do przestronnej, podługowatej, rozwiniętej NW-SE sali (długości ponad 5 m, wysokości 5 m, szerokości przeciętnie 1 m) o litych, równych ścianach, płaskim, nieco zaburzonym stropie i płaskim, pokrytym głazami dnie. W kierunku NW sala zwęża się i kończy niedostępną szczeliną. Ku SE za 0,3 m prożkiem sala zawalona jest dużymi blokami skalnymi. W górę się zwęża i przechodzi w korytarz, który za dwoma małymi progami (1,5 m, 0,7 m) skręca ku S i po około 2 m kończy się ślepo.

 Pomiędzy blokami w dół ku S biegnie druga odnoga, którą z pierwszą łączą poprzeczne, wąskie szczeliny. Po około 3 m za 0,4 m prożkiem obniża się i zwęża znacznie co uniemożliwiło jej dalszą eksplorację. Do wspomnianej wyżej wąskiej szczeliny przedostano się rozkopując ciasne (niebezpieczne) przejście wśród luźnych bloków bezpośrednio pod głazem - balkonem. Szczelina strzelista, o litych ścianach jest rozwinięta równolegle do opisanej sali, lecz znacznie węższa (w środkowej części do 0,7 m), przegrodzona dwoma dużymi blokami skalnymi. Po około 5 m kończy się dwoma niedostępnymi szczelinami.

Wejście do nowych partii znajduje się bezpośrednio pod otworem, po zejściu na balkon-półkę, przez odgruzowaną szczelinę. Za niskim przejściem znajdziemy szczelinę biegnącą ku NW do ciekawej salki o litych ścianach, w prawej części salki znajduje się płytka studzienka bez kontynuacji. Przed wejściem do sali na SW schodzimy w dół litą szczeliną do niewielkiej salki. Z niej albo dalej ku SW niskim korytarzykiem kilka metrów, albo pionowa ciasną studzienką o głębokości 3,4m na dnie której znajdziemy kilkumetrowej długości szczeliny bez kontynuacji. Trzeci wariant prowadzi w prawo (ku NW), prostym korytarzem który łączy się z pierwszą salą dwoma poprzecznymi szczelinami (brak przejścia). Na końcu korytarza poprzez niski i ciasny przełaz wejdziemy do potrzaskanej salki (po lewej) lub pionowo w dół do kilkumetrowej poprzecznej szczeliny.

 Jaskinia osuwiskowa powstała w piaskowcach warstw godulskich środkowych. Dno zasłane gruzem kamiennym, większymi blokami, przy otworze miejscami gliną. W kilku miejscach na ścianach korytarzy występują białe naloty z substancji węglanowej.

 Jaskinia sucha. We wstępnych partiach wyczuwalny jest przewiew. Światło sięga do rozszerzenia. Na głazach w obrębie otworu występują porosty. Zaobserwowano pająki z gatunku (Meta menardi) oraz szczerbówkę ksieni (Scoliopteryx libatrix) - motyl z rodziny sówek (Mysłajek 1999b, 2000b).

Regularnie prowadzone kontrole liczebności hibernujących nietoperzy stwierdziły występowanie 3 gatunków: podkowiec mały (Rhinolophus hipposideros), nocek Natterera (Myotis nattereri) oraz nocek wąsatek (Myotis mystacinus) - (Mysłajek, Szura, Figura 2008).

Historia badań
Historia eksploracji

Jaskinia została odkryta przez G. Klasska (Speleoklub Bielsko-Biała), M. Faleckiego (Speleoklub Częstochowa). Dnia 22 lipca 1970 r. pod kierunkiem G. Klasska grupa w składzie: M. Klimczak, J. Niepsuj, W. Wojnar, M. Krogulski odgruzowała otwór i eksplorowała rejon sali. We wrześniu 1970 r. rozkopano przejście do wąskiej szczeliny oraz zwiedzono ją.

Historia dokumentacji

Materiał dokumentacyjny zebrali w dniach 12-13 maja 1971 r. Z. Ładygin, J. Niepsuj (Speleoklub Bielsko-Biała). Pomiary uzupełniające (do sporządzenia przekroju jaskini) wykonali 2 grudnia 1995 r. M. Rachwaniec i P. Holek-junior. Pomiary wykonano busolą i taśmą parcianą. Plan tych partii opracował Z. Ładygin.
Wejście do nowych partii odnaleziono zimą 2007/2008 podczas liczenia nietoperzy. Latem, 23-24 sierpnia 2008, ekipa w składzie B.Juroszek, K.Hanzlik, M.Procner, G.Szalbot, C.Szura wyeksplorowała oraz udokumentowała partie do obecnie znanej wielkości. Pomiary wykonano busola geologiczną Freiberg oraz laserem Leica Disto. Współrzędne geograficzne GPS w 2002 r. pomierzył J. Ganszer, wysokość n.p.m. P. Beczała w 2003 r. (Speleoklub Bielsko-Biała). Dane zostały zaktualizowane w 2009 r.
Plan całości opracował Cz. Szura.

Zniszczona, niedostępna lub nieodnaleziona Nie
Literatura
Ładygin Z. 1972 (ogólna lokalizacja i charakterystyka); Ładygin Z. 1974 (plan i opis inwentarzowy, bez daty pod nazwą Jaskinia na Stołowie); Klassek A., Klassek G. 1979 (ujęta w zestawieniu zinwentaryzowanych jaskiń); Ganszer J. 1989 (wzmianki o wyjazdach eksploracyjnych, pod nazwą Jaskinia na Stołowie); Gawłowski P. 1989 (umiejscowienie jaskini w jednostkach litostratygraficznych pod nazwą Jaskinia na Stołowie); Klassek G. 1990 (ujęta w wykazie jaskiń i schronisk podskalnych Beskidów i Pogórza Karpackiego); Jaskinie Polskich Karpat fliszowych 1997a (plan i opis inwentarzowy obejmujący 21m długości); Mysłajek R. W. 1998a, b, 1999a (wzmianki o nietoperzach), 1999b, 2000b (wzmianka o faunie); Michalska B., Wojtas P. 1999 (wymieniona wśród jaskiń okolic Bielska-Białej); Alexandrowicz Z., Poprawa D. (red.) 2000 (pomnik przyrody- lokalizacja i opis ogólny jaskini); Mysłajek R. W. 2002 (wzmianka o nietoperzach); Ganszer J. 2003 (wzmianki o występowaniu podkowca małego); Szura C. 2008 (informacja o zwiększeniu długości i deniwelacji jaskini); Klassek G., Mleczek T. 2008b (wzmianka o zwiększeniu długości jaskini); Mysłajek R. W., Szura C., Figura M. 2008 (wzmianka o hibernujących nietoperzach).
Materialy archiwalne
Autorzy opracowania Grzegorz Klassek, Czesław Szura
Redakcja Jerzy Grodzicki
Stan na rok 2011
Grafika, zdjęcia Podgląd grafiki otwór Podgląd grafiki plan
Nazwa: Autor: Data wprowadzenia:
Zdjęcie